Elke dag een passage uit het Evangelie, een verhaal uit het leven van de heiligen, een korte les en een gebed.
Heiligen Cosmas en Damianus, de onbaatzuchtige artsen
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 8
Geneest zieken, wekt doden op, reinigt melaatsen, drijft boze geesten uit. Om niet hebt gij ontvangen; geeft om niet.
Het verhaal
Cosmas en Damianus waren broers uit Klein-Azië, waar zij in de derde eeuw de geneeskunde uitoefenden. Zij verzorgden de zieken zonder betaling aan te nemen, wat hun de naam anargyroi gaf, dat wil zeggen: zij die geen geld aannamen. De Kerk van het Oosten gedenkt hen op 1 november en vereert hen als patroons van de artsen.
De les
De Heer geeft zijn gezondenen dit gebod: om niet hebt gij ontvangen, geeft om niet. Cosmas en Damianus zagen hun kunde als een ontvangen gave, en zij hebben daar tot het einde de gevolgtrekking uit gemaakt. Wat wij kunnen, komt niet geheel uit onszelf, en een deel ervan hoort dus buiten de rekening te blijven.
Heer, die zonder prijs geneest, geef dat wij dienen zonder te rekenen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 1 november; leven van de heilige anargyroi Cosmas en Damianus.
Heilige Epimachus, martelaar; gedachtenis van heiligen uit de zeventig leerlingen
Het Evangelie van de dag · Lucas 10, 16
Wie u hoort, hoort Mij, en wie u versmaadt, versmaadt Mij; maar wie Mij versmaadt, versmaadt Hem die Mij heeft gezonden.
Het verhaal
Epimachus leefde in Egypte en kwam tijdens een vervolging in de derde eeuw naar Alexandrië, juist toen de christenen van de stad werden opgespoord. Hij gaf zichzelf te kennen en werd ter dood gebracht. De Kerk gedenkt op die dag samen met hem enkele van de zeventig leerlingen die de Heer uitzond, van wie de namen ons zijn overgeleverd zonder uitgewerkt verhaal.
De les
Het woord van Christus komt tot ons door gezondenen, en Hij zegt dat wie hen hoort, Hem hoort. Epimachus trad zelf naar voren, en van de zeventig zijn ons alleen namen gebleven, maar wat zij droegen heeft ons bereikt. Dit vers vraagt dus eerst naar ons horen: hoe ontvangen wij wie ons het geloof leert?
Heer, maak ons getuigen zonder naam, maar trouw aan uw woord.
Bron: Byzantijns synaxarion van 31 oktober; lijdensverhaal van de heilige Epimachus te Alexandrië; gedachtenis van heiligen uit de zeventig leerlingen.
Heiligen Zenobius en Zenobia, broer en zuster
Het Evangelie van de dag · Johannes 11, 25
Jesus sprak tot haar: Ik ben de verrijzenis en het leven. Wie in Mij gelooft, zal leven, ook al is hij gestorven;
Het verhaal
Zenobius was bisschop van Aegeae in Cilicië, en zijn zuster Zenobia woonde bij hem. Zij hadden van hun ouders een erfenis ontvangen en die besteed aan de zorg voor en het voeden van de armen van de streek. Tijdens de vervolging aan het begin van de vierde eeuw wilde Zenobia haar broer niet alleen voor de rechter laten staan, en zij werden samen ter dood gebracht.
De les
Christus past het woord verrijzenis op zichzelf toe, en Hij voegt eraan toe dat wie in Hem gelooft zal leven, ook al sterft hij. Broer en zus leefden als mensen die de dood niet vrezen, omdat een leven dat niet eindigt het gebruik van bezit verandert. Dat te geloven maakt alles wat wij vrezen te verliezen bij voorbaat lichter.
Christus, verrijzenis en leven, geef ons aan onze broeders terug voor de dag van de beproeving.
Bron: Byzantijns synaxarion van 30 oktober; lijdensverhaal van de heiligen Zenobius en Zenobia van Aegeae in Cilicië.
Heilige Anastasia de Romeinse, moniale en martelares
Het Evangelie van de dag · Matteüs 19, 29
En al wie zijn huis, broers of zusters, vader of moeder, vrouw of kinderen of akkers verlaat om mijn Naam, hij zal het honderdvoud ontvangen, en het eeuwige leven verwerven.
Het verhaal
Anastasia verloor haar ouders zeer jong en werd bij Rome opgevoed in een kleine gemeenschap van godgewijde vrouwen, onder leiding van een oudere zuster. Daar kreeg zij een huis en zusters in de plaats van het gezin dat zij had verloren. Tijdens een vervolging in de derde eeuw werd zij gearresteerd en ter dood gebracht, zonder haar gelofte te verloochenen.
De les
De Heer belooft aan wie huis en verwanten heeft verlaten veel meer terug te geven; Anastasia ontving dat al voor haar dood, in de vorm van zusters die haar hebben opgevoed. Een parochie is bedoeld om dat huis te zijn, voor weduwen, studenten en nieuwkomers. Iemand na de Goddelijke Liturgie aan onze tafel uitnodigen, is een manier om die belofte waar te maken.
Moeder Gods, bid dat onze parochie een huis wordt voor wie geen huis meer heeft.
Bron: Byzantijns synaxarion van 29 oktober; lijdensverhaal van de heilige Anastasia de Romeinse.
Heilige Parascheva van Ikonium, martelares
Het Evangelie van de dag · Matteüs 25, 40
Dan zal de Koning hun antwoorden: Voorwaar, Ik zeg u: Wat gij voor één van mijn geringste broeders gedaan hebt, dat hebt gij voor Mij gedaan.
Het verhaal
Parascheva werd te Ikonium geboren uit christelijke ouders, en haar naam betekent Vrijdag, de dag van het Lijden, omdat zij op die dag geboren was. Toen zij wees was geworden, verdeelde zij wat haar ouders haar hadden nagelaten en leefde onder de armen van de stad. In de tweede eeuw werd zij gearresteerd en om haar geloof ter dood gebracht.
De les
Christus zegt dat wat aan de geringste wordt gedaan, aan Hem wordt gedaan: er bestaat dus geen anonieme naastenliefde. Parascheva droeg de naam van de Vrijdag en leefde bij hen naar wie niemand omzag. Laten wij deze week tijd nemen voor een bezoek, en niet alleen voor een gave die van ver wordt gestuurd.
Heer, laat ons uw gelaat herkennen in wie wij dienen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 28 oktober; lijdensverhaal van de heilige Parascheva van Ikonium.
Heilige Nestor, martelaar
Het Evangelie van de dag · Lucas 9, 24
Want wie zijn leven wil redden, zal het verliezen; maar wie zijn leven verliest om Mijnentwil, zal het redden.
Het verhaal
Nestor was een jonge christen van Thessalonica, onderricht door Demetrius, die toen gevangenzat. Hij bood zich aan bij de spelen van de stad, waar een befaamde vechter zijn tegenstanders voor de menigte doodde, en hij versloeg hem. Toen men hem verhoorde, zei hij waar zijn kracht vandaan kwam, en hij werd de dag na zijn leraar ter dood gebracht.
De les
Wie zijn leven wil redden, zal het verliezen: Nestor liet zijn veiligheid buiten beschouwing, hij maakte een einde aan een schouwspel van dood. Hij was jong, en een oudere man had hem gegeven waarop hij kon staan. In onze gezinnen zal wat wij de jongeren over ons geloof zeggen, hun dienen op de dag dat wij er niet zijn.
Christus, houd de jongeren van onze parochie staande, en geef ons woorden die hen begeleiden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 27 oktober; Thessalonicaanse overlevering verbonden met de heilige Demetrius.
Heilige Demetrius van Thessalonica, grote martelaar
Het Evangelie van de dag · Johannes 15, 20
Denkt aan het woord, dat Ik u heb gezegd: Een dienaar is niet meer dan zijn heer. Heeft men Mij vervolgd, dan zal men ook u vervolgen; heeft men mijn woord geacht, dan zal men ook het uwe achten.
Het verhaal
Demetrius leed de marteldood te Thessalonica aan het begin van de vierde eeuw, tijdens de vervolging onder Diocletianus. Zijn stad hield hem voor haar beschermer, en op zijn graf werd een grote basiliek gebouwd. Men noemt hem myroblyt vanwege de welriekende olie die volgens de overlevering uit zijn relieken vloeide; de Kerk viert hem vooral als een getuige die zichzelf niet heeft gespaard.
De les
De Heer waarschuwt zijn leerlingen dat de dienaar niet beter zal worden behandeld dan de meester. Demetrius was een aanzienlijk man in zijn stad, en dat heeft hem niet beschermd. Wanneer ons geloof ons spot oplevert op het werk of op school, overkomt ons niets vreemds: wij staan op onze plaats achter Hem.
Heer, geef ons zonder bitterheid de verachting te verdragen die uw naam oproept.
Bron: Byzantijns synaxarion van 26 oktober; lijdensverhaal van de heilige Demetrius van Thessalonica.
Heiligen Marcianus en Martyrius, notarii
Het Evangelie van de dag · Lucas 12, 11-12
En wanneer men u in de synagogen en voor vorsten en machthebbers brengt, weest dan niet bezorgd, hoe of wat gij zult antwoorden of zeggen; want de Heilige Geest zal u leren in dat uur, wat gij moet zeggen.
Het verhaal
Marcianus en Martyrius dienden in de vierde eeuw als notarii van de Kerk van Constantinopel, de een lector, de ander subdiaken. Hun werk was het opschrijven en bewaren van de akten en de briefwisseling van de bisschop, in een stad die door de ariaanse strijd verdeeld was. Zij weigerden te veranderen wat zij moesten doorgeven, en daarvoor werden zij gedood.
De les
De Heer belooft dat de Geest ons zal leren wat te zeggen op het uur van het verhoor, en Hij belooft niet ons de vraag te besparen. Marcianus en Martyrius hadden maar één woord nodig: dit stuk blijft zoals het is. Er zijn uren waarin het hele geloof van een mens in één geweigerde correctie ligt.
Geest van waarheid, leer ons onze woorden op het uur dat wij moeten antwoorden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 25 oktober; lijdensverhaal van de heilige notarii van Constantinopel.
Heilige Arethas en zijn gezellen, martelaren van Najran
Het Evangelie van de dag · Johannes 12, 24
Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Zo de graankorrel niet in de aarde valt en sterft, blijft ze alleen; maar zo ze sterft, brengt ze rijke vruchten voort.
Het verhaal
Omstreeks 523 werd de stad Najran in Zuid-Arabië na een beleg ingenomen en werd haar christelijke gemeenschap ter dood gebracht. Arethas, een vooraanstaand man op hoge leeftijd, werd gedood samen met een groot aantal mannen en vrouwen. De gedachtenis van deze Arabische martelaren is in het Oosten levend gebleven en herinnert eraan dat het geloof het schiereiland lang voor onze tijd bereikte.
De les
De graankorrel die in de aarde valt en sterft, draagt vrucht, en een Kerk die op één plaats is uitgewist, komt elders weer op. Wij zijn in Brussel de nazaten van oosterse gemeenschappen die veel hebben verloren. De taal, de gezangen en de gedachtenis van onze vaderen bewaren is geen heimwee: het is zaad in de aarde voor onze kinderen.
Christus, gedenk de Kerken van het Oosten, en geef dat onze kinderen bewaren wat de vaderen ons hebben overgeleverd.
Bron: Byzantijns synaxarion van 24 oktober; marteldood van de christenen van Najran, omstreeks 523.
Heilige Jakobus, broeder des Heren, eerste bisschop van Jeruzalem
Het Evangelie van de dag · Matteüs 7, 24
Een ieder dus, die deze woorden van Mij hoort, en ze in beoefening brengt, zal gelijk zijn aan een wijzen man, die zijn huis bouwde op een rots.
Het verhaal
Jakobus stond in de eerste decennia aan het hoofd van de Kerk van Jeruzalem, en hij sloot de vergadering waar men besloot de bekeerde heidenen geen nutteloze lasten op te leggen. De brief die zijn naam draagt, dringt aan op een geloof dat in daden zichtbaar wordt. Hij stierf als martelaar te Jeruzalem omstreeks het jaar 62, en de Goddelijke Liturgie die zijn naam draagt, wordt in het Oosten nog gevierd.
De les
Christus vergelijkt wie zijn woord in praktijk brengt met iemand die op de rots bouwt. Jakobus heeft zijn leven lang hetzelfde herhaald, zowel in zijn beslissingen als in zijn brief. Het huis op de rots onderscheidt zich pas op de dag van de regen.
Heer, laat uw woord in ons daden worden, en onze daden een stevig huis.
Bron: Byzantijns synaxarion van 23 oktober; Handelingen 15; brief van Jakobus.
Heilige Abercius van Hiërapolis, apostelgelijke
Het Evangelie van de dag · Johannes 10, 11
Ik ben de goede herder. De goede herder geeft zijn leven voor de schapen.
Het verhaal
Abercius was in de tweede eeuw bisschop van Hiërapolis in Frygië. Een stenen opschrift met zijn naam, in die streek teruggevonden, zegt dat hij tot Rome en tot over de Eufraat reisde en overal hetzelfde volk en hetzelfde voedsel van het geloof aantrof. Zijn tochten waren die van een herder die zijn schapen opzoekt waar zij zijn.
De les
De goede herder bewaakt de kudde niet van verre: hij gaat op weg. Een bisschop uit de tweede eeuw doorkruiste het Oosten om verspreide gemeenten te bezoeken, zoals ook de onze over Brussel verspreid is. Iemand opbellen die men maanden niet in de kerk heeft gezien, is een concrete manier om die weg werkelijk te gaan.
Goede Herder, leid ons naar hen uit onze parochie die zijn weggebleven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 22 oktober; opschrift van Abercius van Hiërapolis, tweede eeuw.
Heilige Hilarion de Grote
Het Evangelie van de dag · Matteüs 19, 21
Jesus zeide hem: Zo ge volmaakt wilt zijn, ga dan verkopen wat ge bezit, geef het aan de armen, en ge zult een schat in de hemel bezitten. Kom dan, en volg Mij.
Het verhaal
Hilarion werd omstreeks 291 bij Gaza geboren en naar Alexandrië gestuurd om te studeren, waar hij christen werd. Hij bezocht de heilige Antonius in de Egyptische woestijn, keerde daarna naar zijn land terug, verkocht de erfenis van zijn ouders en vestigde zich in de eenzaamheid bij Gaza. Leerlingen voegden zich bij hem, en het monnikendom van Palestina begon rondom hem.
De les
De raad aan de rijke jongeman werd voor Hilarion niet verzacht: eerst liet hij zijn bezit achter, en pas daarna vond hij wat hij met zijn leven moest doen. Weinigen van ons zullen alles verkopen, maar ieder kan één ding noemen dat hem vasthoudt, en dat noemen is al een begin van losraken.
Heer, maak onze handen los van wat wij vasthouden zonder het nodig te hebben.
Bron: Byzantijns synaxarion van 21 oktober; Leven van Hilarion door de heilige Hiëronymus.
Heilige Artemius, grote martelaar
Het Evangelie van de dag · Matteüs 16, 26
Wat baat het den mens, zo hij de hele wereld wint, maar schade lijdt aan zijn ziel? Of wat zal de mens in ruil geven voor zijn ziel?
Het verhaal
Artemius bekleedde in het Egypte van de vierde eeuw een hoog militair ambt onder keizer Constantius II. Toen Julianus terugkeerde naar de verering van de oude goden, verborg Artemius zijn geloof niet; hij verloor zijn rang en omstreeks 362 zijn leven. Zijn akten bewaren de herinnering aan een verhoor door de keizer zelf, waarin hij weigerde zijn ambt te redden ten koste van een verloochening.
De les
De vraag van het Evangelie is eenvoudig: wat baat het de wereld te winnen en zichzelf te verliezen. Artemius had iets te verliezen, en juist daarom weegt zijn weigering. Ook wij hebben een functie, een goede naam, een rustig leven; weten wij vooraf wat wij niet zullen verkopen?
Christus, U kent de prijs van elke plaats die wij bekleden; leer ons die te bekleden zonder eraan toe te behoren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 20 oktober; lijdensverhaal van de heilige Artemius onder Julianus, omstreeks 362.
De heilige profeet Joël
Het Evangelie van de dag · Johannes 7, 38
wie in Mij gelooft. Zoals de Schrift heeft gezegd: "Stromen van levend water zullen uit zijn binnenste vloeien".
Het verhaal
Joël sprak tot Juda na een landbouwramp, toen de sprinkhanen alles hadden verslonden en de tempelgaven ophielden bij gebrek aan koren. Hij riep het volk op tot vasten en tot inwendige ommekeer, niet tot het scheuren van de kleren. Daarna kondigde hij aan dat God zijn Geest zou uitgieten over alle vlees, woorden die Petrus op Pinksteren zou aanhalen.
De les
De Geest is niet voorbehouden aan priesters of geleerden: Hij is beloofd aan alle vlees, dus ook aan de kinderen en de ouderen van onze gemeenschap. Wie gelooft draagt een bron in zich, en een bron herkent men aan wat zij rondom haar laaft. Wie heeft de laatste dagen iets aan ons geloof gehad?
Christus, doe in ons het levend water opwellen dat U hebt beloofd.
Bron: Byzantijns synaxarion van 19 oktober; boek Joël, hoofdstukken 2 en 3.
Heilige Lucas, apostel en evangelist
Het Evangelie van de dag · Lucas 10, 2
En Hij sprak tot hen: De oogst is groot, maar werklieden zijn er weinig. Vraagt dus den Heer van de oogst, dat Hij werklieden zendt in zijn oogst.
Het verhaal
Lucas was arts en volgens de oude overlevering afkomstig uit Antiochië; hij vergezelde de heilige Paulus op zijn reizen tot in Rome. Hij had de Heer niet gezien: hij verzamelde de getuigenissen van wie Hem gezien hadden en bracht ze op orde. Zijn evangelie bewaart verhalen die de andere niet bewaren, en daarna schreef hij de Handelingen van de Apostelen.
De les
Lucas diende het werk van een ander en schreef met zorg op wat anderen hadden gezien. De oogst is groot en de arbeiders zijn weinig. Ook in onze parochie wachten de catechese, het koor en het bezoek aan zieken op iemand, en die iemand kunnen wij zijn.
Heer van de oogst, zend arbeiders, en reken ons onder hen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 18 oktober; proloog van het evangelie volgens Lucas.
De heilige profeet Hosea
Het Evangelie van de dag · Matteüs 9, 13
Gaat, en leert wat het zeggen wil: „Barmhartigheid wil Ik, en geen offerande.” Ik ben niet gekomen, om de rechtvaardigen, maar om de zondaars te roepen.
Het verhaal
Hosea profeteerde in de achtste eeuw voor Christus in het noordelijke koninkrijk, in een tijd van welvaart en eredienst die met heidense praktijken vermengd was. Hij verweet het volk een godsdienst van gebaren: talrijke offers en een leven zonder trouw. Zijn bekendste woord is dat God barmhartigheid wil en geen offer, kennis van God eerder dan brandoffers.
De les
Wij kunnen alles doen wat zichtbaar is en toch missen waar het om gaat. Christus nam dit woord van Hosea over om hen te verdedigen die men zijn tafel onwaardig vond. De echte maat van onze godsdienst blijkt uit de manier waarop wij omgaan met wie in de familie aan de kant is gezet.
Heer, leer ons de barmhartigheid die U verkiest boven onze offergaven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 17 oktober; boek Hosea, hoofdstuk 6.
Heilige Longinus de honderdman
Het Evangelie van de dag · Marcus 15, 39
Toen nu de hoofdman, die tegenover Hem post had gevat, zag, dat Hij onder zulke omstandigheden gestorven was, sprak hij: Waarachtig, deze man was Gods Zoon.
Het verhaal
Longinus had het bevel over de wacht die met de terechtstelling op Golgota was belast. Toen hij zag hoe Christus de geest gaf, verklaarde hij voor allen dat Hij Gods Zoon was. De overlevering vertelt dat hij daarna het leger verliet, naar Kappadocië terugkeerde om daar het Evangelie te verkondigen, en er werd gedood. Zijn naam komt niet in de Evangelies voor, die hem enkel de honderdman noemen.
De les
Wie als eerste de godheid van Christus heeft beleden, had Hem niet verrezen gezien, maar sterven. Geloof kan geboren worden op het slechtste ogenblik, en niet alleen wanneer alles opheldert. Als iemand van onze naasten rouwt, laten wij hem opzoeken zonder naar verklarende woorden te zoeken.
Zoon van God, geef dat wij U erkennen ook op het uur waarop alles verloren lijkt.
Bron: Byzantijns synaxarion van 16 oktober; Marcus 15, 39; Cappadocische overlevering over de heilige Longinus.
Heilige Lucianus, priester van Antiochië
Het Evangelie van de dag · Johannes 12, 26
Zo iemand mijn dienaar wil zijn, hij volge Mij na; en waar Ik ben, daar zal ook mijn dienaar zijn. Zo iemand Mij dient, dan zal de Vader hem eren.
Het verhaal
Lucianus gaf onderricht te Antiochië en wijdde zijn leven aan de tekst van de Schriften, waarvan hij een herziening tot stand bracht die in het Oosten lang gebruikt is. Hij vormde talrijke leerlingen en hield school in de stad. Onder Maximinus gearresteerd, werd hij naar Nicomedië gebracht en stierf er in de gevangenis omstreeks 312, na een lange opsluiting.
De les
Christus dienen, zegt het Evangelie, is Hem volgen daar waar Hij is. Lucianus volgde Hem eerst in het geduldige werk aan een tekst, daarna in de gevangenis. De dienst van de Kerk bestaat ook uit taken zonder glans: laten wij deze week twee uur geven aan een taak waarover niemand spreekt.
Heer, laat uw woord dat wij studeren in ons een geleefd woord worden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 15 oktober; oude berichten over de Lucianische recensie en de dood van de heilige Lucianus omstreeks 312.
Heilige Parascheva van Epivatos, moniale
Het Evangelie van de dag · Matteüs 6, 33
Maar zoekt eerst het rijk Gods en zijn gerechtigheid, en dit alles zal u worden geschonken als toegift.
Het verhaal
Parascheva werd geboren te Epivatos, bij Constantinopel, in een welgesteld gezin. Na de dood van haar ouders zag zij af van haar erfenis, ging op bedevaart en leefde lange jaren bij de Jordaan, om daarna in haar dorp te sterven. Haar relieken werden later naar de Balkan overgebracht, en zij wordt vereerd door Serven, Bulgaren en Roemenen.
De les
Eerst het Koninkrijk zoeken betekent niet het noodzakelijke verachten, maar het op zijn plaats zetten. Parascheva nam één keer een beslissing over haar erfenis, en dat bepaalde heel de rest van haar leven. Laten wij naar het budget van deze maand kijken en van tevoren een deel vastleggen om weg te geven, voordat er niets meer over is.
Heer, leer ons uw Koninkrijk te zoeken voordat wij onze reserves tellen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 14 oktober; leven van de heilige Parascheva van Epivatos en overbrenging van haar relieken.
Heilige Carpus en Papylus, martelaren van Pergamum
Het Evangelie van de dag · Matteüs 11, 29
Neemt mijn juk op, en leert van Mij, omdat Ik zachtmoedig ben en nederig van harte; dan vindt gij rust voor uw zielen.
Het verhaal
Carpus, bisschop, en Papylus, diaken, werden in de tweede eeuw te Pergamum gearresteerd. Hun akten bewaren een kort verhoor: aan wie hem vroeg of hij kinderen had, antwoordde Papylus dat hij er velen had, in alle provincies, omdat zij in God zijn kinderen waren. Zij werden tot de vuurdood veroordeeld en baden zwijgend.
De les
Christus nodigt uit zijn juk op te nemen omdat het zacht is en zijn last licht. Carpus en Papylus antwoordden zonder hun stem te verheffen en zonder één woord toe te geven, en hun zachtheid hield beter stand dan de drift van hun rechters. Bij het volgende gesprek dat thuis oploopt gaat de toon eerst omlaag voordat de waarheid gezegd kan worden.
Heer, zachtmoedig en nederig van hart, leer ons antwoorden zonder onze stem te verheffen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 13 oktober; akten van de heiligen Carpus, Papylus en Agathonice.
Heiligen Tarachus, Probus en Andronicus, martelaren van Cilicië
Het Evangelie van de dag · Lucas 12, 8
Ik zeg u: Wie Mij belijdt voor de mensen, hem zal ook de Mensenzoon voor Gods engelen belijden.
Het verhaal
De akten van deze drie martelaren behoren tot de oudste die in het Oosten bewaard zijn. Zij werden driemaal verhoord door de gouverneur Maximus, in drie steden van Cilicië, en gaven elke keer hetzelfde antwoord. Tarachus, een oud-soldaat, weigerde zelfs de naam te noemen die de staat hem toekende, en zei alleen dat hij christen was. Alle drie werden te Anazarbus gedood.
De les
Christus belooft voor de engelen van God te erkennen wie Hem voor de mensen heeft erkend. Deze drie mannen werden niet één keer getoetst, maar drie keer, en het derde antwoord kostte meer dan het eerste. Trouw blijkt in de herhaling, in de afspraak die al gemaakt is en al vermoeit.
Heer, bewaar onze trouw niet alleen op de eerste dag maar ook op de laatste.
Bron: Byzantijns synaxarion van 12 oktober; akten van de martelaren Tarachus, Probus en Andronicus.
Heilige Filippus, een van de zeven diakens
Het Evangelie van de dag · Marcus 16, 15
En Hij sprak tot hen: Gaat heel de wereld door, en predikt het evangelie aan ieder schepsel.
Het verhaal
Filippus was een van de zeven mannen die de apostelen aanstelden voor de dienst van de gemeente van Jeruzalem. De Handelingen tonen hem predikend in Samaria, en daarna op de weg naar Gaza bij een hoge Ethiopische ambtenaar die Jesaja las zonder het te begrijpen. Hij legde hem de passage uit en doopte hem ter plaatse in het water. Daarna vestigde hij zich in Caesarea.
De les
De opdracht het Evangelie aan heel de schepping te verkondigen begint bij één mens die men onderweg ontmoet. Filippus luisterde eerst naar wat de ander las, en sprak daarna. Wanneer een collega ons iets over het geloof vraagt, weegt één waar woord zwaarder dan een betoog; hebben wij dat woord klaar?
Heer, breng hen die zoeken op onze weg, en geef ons eenvoudige woorden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 11 oktober; Handelingen 6, 5 en Handelingen 8, 26-40.
Heiligen Eulampius en Eulampia, martelaren van Nicomedië
Het Evangelie van de dag · Lucas 21, 19
Door uw standvastigheid zult gij uw ziel behouden.
Het verhaal
Eulampius, een jonge christen uit Nicomedië, werd onder Diocletianus gearresteerd omdat hij een vervolgingsedict in het openbaar had gelezen en aan de kaak gesteld. Toen zijn zuster Eulampia van zijn vonnis hoorde, meldde zij zich vrijwillig bij de rechtbank om zijn lot te delen. Het synaxarion vertelt dat zij op dezelfde dag werden terechtgesteld, aan het begin van de vierde eeuw.
De les
Christus zegt dat wij door volharding ons leven zullen behouden. Een zuster koos ervoor de beproeving van haar broer binnen te gaan in plaats van hem bij de uitgang op te wachten. In onze families maakt op dit ogenblik iemand iets zwaars door: laten wij naar hem toe gaan tijdens de beproeving, niet alleen erna.
Heer, geef dat wij bij onze naasten blijven in de tijd van beproeving.
Bron: Byzantijns synaxarion van 10 oktober; passie van de heiligen Eulampius en Eulampia te Nicomedië.
Heilige Jakobus, zoon van Alfeüs, apostel
Het Evangelie van de dag · Matteüs 9, 9
Toen Jesus vandaar verder ging, zag Hij een man, Matteüs genaamd, bij het tolhuis zitten. Hij zeide tot hem: Volg Mij. En hij stond op, en volgde Hem.
Het verhaal
Jakobus, de zoon van Alfeüs, staat in alle vier de lijsten van de twaalf apostelen, en de Evangelies geven geen enkel woord van hem weer. Hij was met de elf in de bovenzaal na de Hemelvaart. De overlevering laat hem prediken in Judea en daarna buiten Palestina, en als martelaar sterven. Hij wordt onderscheiden van Jakobus de broeder des Heren, eerste bisschop van Jeruzalem.
De les
Tegen Matteüs, gezeten bij het tolhuis, zei Christus slechts één woord: „Volg Mij”. Jakobus antwoordde op dezelfde wijze, en zijn hele leven ligt in die zwijgende gehoorzaamheid. Soms wachten wij op een duidelijk teken: laten wij liever beginnen met de taak die wij al weken uitstellen.
Heer, laat uw roepstem ons bereid vinden daar waar wij zitten.
Bron: Byzantijns synaxarion van 9 oktober; apostellijsten van de Evangelies en Handelingen 1, 13.
Heilige Pelagia van Antiochië, boetelinge
Het Evangelie van de dag · Lucas 7, 47
En daarom zeg Ik u: Haar zonden, haar vele zonden zijn haar vergeven; want zij heeft veel liefde getoond. Wien weinig vergeven wordt, toont weinig liefde.
Het verhaal
Pelagia was een beroemde en rijke actrice uit Antiochië. Volgens het synaxarion hoorde zij bij toeval een preek van bisschop Nonnus en vroeg zij de volgende dag om het doopsel. Zij gaf weg wat zij bezat en trok weg om onbekend te leven, opgesloten in een cel op de Olijfberg, waar zij stierf.
De les
Het Evangelie zegt dat haar veel is vergeven omdat zij veel heeft liefgehad. Vergeving wordt afgemeten aan de waarachtigheid van de ommekeer, en een heel leven kan omslaan in het besluit van één morgen. De biecht staat open vóór elke Goddelijke Liturgie, en het beletsel is meestal het uitstel.
Heer, aanvaard onze ommekeer zoals U die van Pelagia hebt aanvaard.
Bron: Byzantijns synaxarion van 8 oktober; leven van de heilige Pelagia toegeschreven aan de diaken Jacobus.
Heiligen Sergius en Bacchus, martelaren
Het Evangelie van de dag · Johannes 15, 15
Ik noem u geen dienstknechten meer, want de knecht weet niet wat zijn heer doet; maar u heb Ik vrienden genoemd, omdat Ik u alles bekend heb gemaakt, wat Ik van mijn Vader gehoord heb.
Het verhaal
Sergius en Bacchus waren officieren in het Romeinse leger en al jaren vrienden. Toen zij als christenen werden ontmaskerd, werden zij openlijk van hun rang beroofd en samen in Syrië ter dood gebracht, aan het begin van de vierde eeuw. Bacchus bezweek als eerste onder de geselslagen. Het heiligdom dat te Resafa op het graf van Sergius verrees, werd een van de meest bezochte van het Oosten.
De les
Christus noemt zijn leerlingen vrienden omdat Hij hun alles heeft bekendgemaakt. De vriendschap van de twee officieren heeft hen samen staande gehouden tot het einde. Er is bijna altijd een vriend die wij hebben laten liggen, en één telefoontje dat niets vraagt is genoeg om de deur weer te openen.
Heer, die ons uw vrienden noemt, bewaar de vriendschappen die ons tot U brengen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 7 oktober; passie van de heiligen Sergius en Bacchus; heiligdom van Resafa.
Heilige Thomas, apostel
Het Evangelie van de dag · Johannes 20, 29
Jesus sprak tot hem: Gelooft ge, omdat ge Mij hebt gezien? Zalig zij, die niet zien, en toch geloven.
Het verhaal
Thomas was afwezig op de avond van de Verrijzenis en wees het getuigenis van de andere apostelen af. Acht dagen later kwam Christus terug en bood hem zijn wonden aan. Thomas antwoordde met de kortste belijdenis van het Evangelie: „Mijn Heer en mijn God”. De overlevering laat hem daarna prediken tot in India, waar de christenen van Malabar zich op hem beroepen.
De les
Christus verwijt Thomas niet dat hij wilde zien; Hij zegent wie zullen geloven zonder te zien. Ons geloof rust niet op bewijzen die wij zelf hebben verkregen, maar op een getuigenis dat ontvangen en doorgegeven is. Laten wij een kind in de familie vertellen hoe het geloof ons bereikte, en door wie.
Mijn Heer en mijn God, versterk in ons het geloof van hen die U niet gezien hebben.
Bron: Byzantijns synaxarion van 6 oktober; Johannes 20, 24-29; overlevering van de Kerken van India.
Heilige Charitina, martelares
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 28
Weest niet bevreesd voor hen, die wel het lichaam doden, doch de ziel niet kunnen doden; vreest liever Hem, die èn ziel èn lichaam in de hel kan verderven.
Het verhaal
Charitina was een jonge vrouw van slavenstand, opgevoed in een christelijk huis in Pontus. Tijdens de vervolging van Diocletianus aangeklaagd, werd zij voor de gouverneur Domitius gebracht en weigerde Christus te verloochenen. Het synaxarion vertelt dat zij onder de folteringen stierf, zonder iets voor zichzelf te hebben gevraagd.
De les
Christus onderscheidt wat het lichaam kan treffen van wat de ziel kan treffen. Een weerloze dienstmaagd heeft dat onderscheid beter gemaakt dan haar rechters. Onze angsten gaan meestal over wat alleen het lichaam raakt, en ze verliezen vaak hun greep zodra ze worden uitgesproken, bij de priester of in het avondgebed.
Heer, behoed onze ziel wanneer wij het overige niet kunnen behoeden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 5 oktober; passie van de heilige Charitina onder Diocletianus.
Heilige Hiërotheüs, bisschop van Athene
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 14
Gij zijt het licht der wereld. Een stad, die boven op de berg is gelegen, kan niet verborgen blijven.
Het verhaal
Hiërotheüs behoorde eveneens tot de raad van Athene en ontving het geloof door de verkondiging van Paulus. De overlevering plaatst hem onder de leerlingen van de heilige Dionysius en rekent hem tot de eerste bisschoppen van de stad. Zijn naam bleef in de bisschoppenlijsten van de Kerk van Athene, zonder bericht over zijn levenseinde.
De les
Het Evangelie noemt de leerlingen licht van de wereld, dus licht voor wie buiten staan. Over Hiërotheüs is bijna niets bekend, en toch dankt een hele Kerk hem haar begin. Veel werk in onze parochie blijft naamloos: laten wij er één verrichten zonder dat iemand het weet.
Heer, laat ons licht de anderen verlichten en niet onze eigen naam.
Bron: Byzantijns synaxarion van 4 oktober; Atheense overlevering over de eerste bisschoppen van de stad.
Heilige Dionysius de Areopagiet, bisschop van Athene
Het Evangelie van de dag · Johannes 1, 46
Natánaël zei hem: Kan er iets goeds komen uit Názaret? Filippus zei hem: Kom het zien.
Het verhaal
Dionysius had zitting in de rechtbank van de Areopagus te Athene toen Paulus daar sprak over de onbekende God en over de opstanding van de doden. De meeste rechters spotten en stelden het vervolg uit. Dionysius geloofde en werd gedoopt. De overlevering van de Kerk van Athene noemt hem haar eerste bisschop.
De les
Natanaël vroeg of uit Nazaret iets goeds kon komen, en het antwoord was: kom en zie. Dionysius heeft de verkondiging niet van verre bediscussieerd; hij is nader gekomen. Wanneer een woord van het Evangelie ons vreemd voorkomt, laten wij dan de hele passage lezen voordat wij oordelen.
Heer, geef dat wij uw woord naderen voordat wij menen het te begrijpen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 3 oktober; Handelingen 17, 34; overlevering van de Kerk van Athene.
Heiligen Cyprianus en Justina, martelaren van Antiochië
Het Evangelie van de dag · Johannes 8, 12
Een ander maal richtte Jesus het woord tot hen, en sprak: Ik ben het licht der wereld. Wie Mij volgt, zal niet in de duisternis wandelen, maar het licht des levens bezitten.
Het verhaal
Cyprianus was magiër in Antiochië en werd betaald om een jonge christin, Justina, van Christus af te brengen. Zijn bezweringen bleven zonder uitwerking tegenover het gebed van het meisje. Cyprianus verbrandde zijn boeken, vroeg om het doopsel en werd later bisschop. Beiden werden onder Diocletianus gedood.
De les
Wie macht zocht in het duister, is uiteindelijk het licht gevolgd. Wij menen vaak dat een leven verandert door een grote inspanning, terwijl het verandert door een andere richting. Laten wij deze week één gewoonte noemen die ons in de schaduw houdt, en die vóór zondag opgeven.
Heer, licht van de wereld, verlos ons van alles wat wij in het duister bewaren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 2 oktober; passie van de heilige Cyprianus en de heilige Justina.
Bescherming van de Moeder Gods · heilige Romanos de Melode
Het Evangelie van de dag · Lucas 1, 46-47
Maria sprak: Mijn ziel prijst groot den Heer, Mijn geest jubelt van vreugde In God, mijn Redder;
Het verhaal
Romanos diende in de kerk en had geen stem om te zingen; men dreef de spot met hem. De overlevering vertelt dat hij na een nacht van gebed voor de icoon van de Moeder Gods op kerstavond de ambo besteeg en een hymne zong die hij niet had geleerd. Hij werd de grootste liturgische dichter van de Byzantijnse Kerk.
De les
Wat wij voor ons onvermogen houden, is vaak juist de plaats waar God werkt. Romanos kreeg geen andere stem: hij kreeg iets te zeggen. Ook in de parochie ligt ieders plaats zelden daar waar men zich sterk waant.
Moeder Gods, spreid uw bescherming over onze parochie uit, en geef ieder zijn deel in de lofzang.
Bron: Byzantijns feest van 1 oktober; synaxarion en overlevering over de heilige Romanos de Melode, zesde eeuw.
Heilige Gregorius de Verlichter van Armenië
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 22
Om mijn Naam zult gij gehaat zijn bij allen; maar wie volhardt ten einde toe, zal zalig worden.
Het verhaal
Gregorius werd in Artaxata in een diepe put geworpen en bleef daar, volgens de Armeense overlevering, dertien jaar, in het geheim gevoed door een vrouw uit de streek. Men haalde hem eruit toen de koning ziek werd. Hij eiste geen vergoeding en geen wraak: hij doopte de koning, en Armenië werd aan het begin van de vierde eeuw het eerste christelijke koninkrijk.
De les
Dertien jaar in een put, en bij zijn vrijlating geen woord van wrok. Dat is geen onverschilligheid: het is een vrijheid waarop de bitterheid geen vat heeft gekregen. Wie zo uit de beproeving komt, is in staat het land te genezen dat hem heeft verwond.
Heer, behoed ons voor bitterheid tijdens het lange wachten, en doe ons volharden tot het einde.
Bron: Byzantijns synaxarion van 30 september; Armeense overlevering over de heilige Gregorius de Verlichter.
Heilige Cyriacus de Kluizenaar
Het Evangelie van de dag · Lucas 10, 42
Slechts één ding is noodzakelijk. Maria heeft het beste deel gekozen, dat haar niet zal ontnomen worden.
Het verhaal
Cyriacus leefde bijna een eeuw in de woestijnen van Palestina, in de vijfde en zesde eeuw. Van ver kwam men hem raadplegen. Hij gaf geen lange antwoorden: hij bracht ieder terug tot één ding, volhardend gebed en vrede met de naaste. De rest, zei hij, regelt zichzelf.
De les
Onze dagen zijn vol noodzakelijke dingen, en juist dat put ons uit. Eén ding is werkelijk nodig, en het neemt weinig tijd in beslag: gaan zitten en luisteren. Alles wat wij daarvóór toevoegen vermoeit ons zonder ons te voeden.
Heer, geef ons elke dag een ogenblik waarin wij niets anders doen dan naar U luisteren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 29 september; leven van de heilige Cyriacus, monnik van Palestina.
Heilige Chariton de Belijder
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 10
Zalig, die vervolging lijden om de gerechtigheid; want hun behoort het rijk der hemelen.
Het verhaal
Chariton had reeds de gevangenis voor het geloof doorstaan toen rovers hem op de weg naar Jeruzalem overvielen en in hun grot opsloten. Eenmaal vrij zon hij niet op wraak: hij bleef juist in die grot en maakte er een klooster van, de laura van Pharan, een van de eerste in Palestina.
De les
Hij liet de plaats van zijn beproeving niet achter zich: hij bewoonde haar op een andere manier. Veel van onze wonden blijven gesloten grotten. Christelijke genezing betekent niet altijd weggaan, maar soms de plaats zelf veranderen waar men ons kwaad heeft gedaan.
Heer, maak van de plaatsen waar wij geleden hebben plaatsen van vrede.
Bron: Byzantijns synaxarion van 28 september; leven van de heilige Chariton en stichting van de laura van Pharan.
Heilige Callistratus en zijn gezellen
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 16
Zo moet ook uw licht voor de mensen schijnen, opdat ze uw goede werken mogen zien, en uw Vader verheerlijken, die in de hemel is.
Het verhaal
Callistratus was soldaat. Zijn kameraden betrapten hem ’s nachts in gebed en gaven hem aan. Niet zijn woorden troffen hen, maar zijn standvastigheid onder de slagen: een groep soldaten van zijn cohort vroeg om het doopsel en onderging hetzelfde lot als hij.
De les
Wie ons dagelijks ziet, overtuigen wij zelden met argumenten. Zij kijken hoe wij standhouden wanneer het zwaar is, hoe wij spreken over wie ons kwaad heeft gedaan. Ons getuigenis begint niet wanneer wij het geloof uitleggen, maar veel eerder.
Heer, laat wie dicht bij ons leven het goede zien en de Vader verheerlijken.
Bron: Byzantijns synaxarion van 27 september; lijdensverhaal van de heilige Callistratus.
Ontslaping van de heilige Johannes de Theoloog
Het Evangelie van de dag · Johannes 13, 34
Een nieuw gebod geef Ik u: Bemint elkander; zoals Ik u heb liefgehad, moet gij ook elkander beminnen.
Het verhaal
De heilige Hiëronymus vertelt dat de apostel Johannes, zeer oud geworden te Efeze, geen lange toespraken meer kon houden. Men droeg hem naar de samenkomst en hij herhaalde steeds dezelfde zin: „Kinderkens, hebt elkander lief.” Toen men het moe werd, vroeg men waarom hij niets anders zei. Hij antwoordde: omdat het het gebod van de Heer is, en als het volbracht wordt, is het genoeg.
De les
Wij zoeken altijd een nieuwe leer, terwijl de oudste nog niet in praktijk is gebracht. De ouderdom van Johannes ontneemt ons elke illusie: het geloof wordt niet gemeten aan wat wij kunnen zeggen, maar aan wat wij doen met het ene dat wij al weten.
Heer, laat ons uw gebod niet bewonderen zonder het te leven.
Bron: Heilige Hiëronymus, Commentaar op de brief aan de Galaten; Byzantijns synaxarion van 26 september.
Heilige Euphrosyne van Alexandrië
Het Evangelie van de dag · Matteüs 6, 6
Maar als gij bidt, ga dan uw binnenkamer in, sluit de deur, en bid uw Vader in het verborgen; en uw Vader, die in het verborgen ziet, zal het u vergelden.
Het verhaal
Als enige dochter van een rijke man uit Alexandrië verliet Euphrosyne het huis om onbekend in een klooster te leven, zonder naam of rang. Haar vader zocht haar jarenlang en kwam meermalen naar datzelfde klooster om raad te vragen, zonder zijn eigen dochter te herkennen. Pas aan het einde van haar leven maakte zij zich bekend.
De les
Een groot deel van onze vroomheid zoekt getuigen. Euphrosyne deed het omgekeerde: zij verborg zelfs wat haar bewonderenswaardig had kunnen maken. Wat wij in het verborgene doen, is vaak het enige deel van ons leven dat niemand kan bederven.
Vader die in het verborgene ziet, behoed ons ervoor goed te doen om gezien te worden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 25 september; leven van de heilige Euphrosyne van Alexandrië.
Heilige Thecla, eerste martelares en apostelgelijke
Het Evangelie van de dag · Lucas 8, 15
Maar het zaad, dat in de goede aarde valt, zijn zij, die met een goed en edel hart het woord vernemen, het aanvaarden, en het vrucht doen dragen door te volharden.
Het verhaal
De overlevering van Antiochië vertelt dat Thecla, een jong meisje uit Ikonium, door haar venster de apostel Paulus in het huis ernaast hoorde prediken en drie dagen bleef luisteren zonder te eten. Daarna verliet zij het rustige leven dat voor haar was weggelegd, en zij leed voor het geloof. Men noemt haar de eerste martelares onder de vrouwen.
De les
Werkelijk luisteren verandert een leven; verstrooid luisteren verandert niets. Wij horen het Evangelie elke zondag en gaan vaak onveranderd naar buiten. Het verschil ligt niet in de prediking, maar in het hart dat het woord bewaart in plaats van het te laten passeren.
Heer, geef ons een hart dat uw woord bewaart en vrucht draagt in geduld.
Bron: Byzantijns synaxarion van 24 september; Antiocheense overlevering van de heilige Thecla van Ikonium.
Ontvangenis van de heilige Johannes de Doper
Het Evangelie van de dag · Lucas 1, 13
Maar de engel sprak tot hem: Vrees niet, Zakarias, want uw gebed is verhoord; Elisabet, uw vrouw, zal u een zoon schenken, en ge zult hem Johannes noemen.
Het verhaal
Zacharias deed dienst in de tempel, oud en kinderloos, toen de engel hem een zoon aankondigde. Hij vroeg om een bewijs en bleef stom tot de geboorte. Elisabet hield zich vijf maanden verborgen. Het zwijgen van de een en de ingetogenheid van de ander omgaven de komst van hem die in de woestijn zou roepen.
De les
God antwoordt vaak lang na het gebed, wanneer wij de jaren niet meer tellen. Het zwijgen van Zacharias was geen onvruchtbare straf: het leerde hem luisteren voordat hij sprak. Wat wij het langst verwachten, is soms wat God het zorgvuldigst voorbereidt.
Heer, geef ons te wachten zonder te verharden, en te luisteren voordat wij bewijzen vragen.
Bron: Byzantijns feest van 23 september; verhaal uit Lucas 1.
Heilige Phocas de tuinman, martelaar van Sinope
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 44
Maar Ik zeg u: Bemint uw vijanden, en bidt voor wie u lasteren en vervolgen;
Het verhaal
Phocas bewerkte een tuin bij de Zwarte Zee en gaf reizigers te eten. Op een avond kwamen soldaten die uitgezonden waren om een christen van die naam te doden; zij kenden hem niet. Hij bood hun onderdak en voedsel aan en groef die nacht zijn eigen graf. ’s Morgens zei hij tegen hen: „De man die u zoekt, ben ik.”
De les
Zijn vijanden liefhebben is niet zomaar een woord: het is een open deur, gedeeld brood, gastvrijheid die niet eerst vraagt wie iemand is. Phocas vluchtte niet en loog niet. Onze vijanden zijn zelden soldaten; vaak zijn het buren, verwanten, mensen van dezelfde parochie.
Heer, leer ons onze deur te openen voordat wij naar een naam vragen, en te zegenen wie ons kwaad doen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 22 september; lijdensverhaal van de heilige Phocas van Sinope.
Afsluiting van het feest van het Kruis
Het Evangelie van de dag · Johannes 12, 32
En wanneer Ik van de aarde omhoog ben geheven, zal Ik allen tot Mij trekken.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat de heilige Helena, moeder van keizer Constantijn, omstreeks het jaar 326 in Jeruzalem het hout van het Kruis zocht. Toen het voor de menigte werd opgeheven, wist het volk niets anders te doen dan onophoudelijk te herhalen: „Heer, ontferm U.” Dat gebaar ligt aan de oorsprong van de Kruisverheffing, waarbij het kruis niet als een trofee wordt getoond, maar opgeheven zodat allen het zien.
De les
Het kruis wordt niet opgeheven om iemand te overheersen, maar om allen aan te trekken. Telkens als wij er een machtsteken tegen anderen van maken, keren wij het om. Het blijft overeind wanneer het ons zachter maakt, geduldiger, meer in staat de last van anderen te dragen.
Heer, verheven aan het kruis, trek onze harten naar U, en behoed ons ervoor uw teken tot een wapen te maken.
Bron: Overlevering van de vinding van het Kruis door de heilige Helena, omstreeks 326; Byzantijns synaxarion van 21 september, afsluiting van het feest.
Zondag na Kruisverheffing
Het Evangelie van de dag · Marcus 8, 34
Nu riep Hij de schare met zijn leerlingen bijeen, en sprak tot hen: Zo iemand mijn volgeling wil zijn, dan moet hij zichzelf verloochenen, zijn kruis opnemen, en Mij volgen.
Het verhaal
In 404 werd de heilige Johannes Chrysostomus uit Constantinopel verbannen, omdat hij het onrecht van de machtigen niet had verzwegen. Men liet hem over harde wegen naar Armenië lopen en beval hem daarna nog verder weg te voeren. Zijn lichaam was niet tegen de reis bestand: hij stierf te Comana op 14 september 407, op de dag van het Kruis zelf. Zijn laatste woorden waren: „Eer aan God voor alles.”
De les
Zijn kruis dragen is niet pijn zoeken, maar weigeren de waarheid los te laten wanneer zij iets kost. Chrysostomus prees zijn kruis niet: hij gaf God de eer terwijl hij eronder stond. Ons wordt niet gevraagd de beproeving te kiezen, maar trouw te blijven en daarin het gezelschap van Christus te vinden, en niet zijn afwezigheid.
Christus, geef ons de kracht het kruis van deze dag geduldig te dragen, en met U in alles te zeggen: eer aan God.
Bron: Leven van de heilige Johannes Chrysostomus; zijn verbanning en dood te Comana in 407.
Heiligen Trofimus, Sabbatius en Dorymedon, martelaren
Het Evangelie van de dag · Johannes 16, 33
Dit alles heb Ik u gezegd, opdat gij vrede moogt hebben in Mij. In de wereld hebt gij verdrukking te lijden; maar schept moed: Ik heb de wereld overwonnen.
Het verhaal
Trofimus en Sabbatius werden aan het einde van de derde eeuw te Antiochië in Pisidië gearresteerd. Dorymedon, lid van de stadsraad, had kunnen zwijgen; hij zorgde openlijk voor hen en onderging hun lot. Drie mannen van verschillende stand, eenzelfde belijdenis.
De les
Het zwaarste is niet altijd zelf te lijden, maar zich niet af te wenden van wie lijdt. Dorymedon had een positie te verliezen, en hij verloor die. Wij kennen allemaal iemand die wij op dit ogenblik liever niet zouden kennen.
Heer, geef ons de moed te blijven bij wie men in de steek laat.
Bron: Byzantijns synaxarion van 19 september; lijdensverhaal van de heiligen Trofimus, Sabbatius en Dorymedon te Antiochië in Pisidië. Twee van hen werden naar Synnada gebracht en leden daar.
Heilige Eumenius, bisschop van Gortyna
Het Evangelie van de dag · Lucas 6, 38
Geeft, en u zal worden gegeven: een goede, volgestampte, geschudde en overlopende maat zal u in de schoot worden gestort. Want met de maat, waarmee ge meet, zal ook u worden gemeten.
Het verhaal
Eumenius was bisschop op Kreta. De overlevering zegt dat hij alles weggaf wat hij ontving, tot hij niets voor zichzelf overhield, en dat hij in de Thebaïs stierf, terwijl hij ver van zijn eiland op reis was.
De les
Geven wat overblijft is gemakkelijk; geven wat men zelf nodig zou hebben, is iets anders. Het Evangelie vraagt geen exacte berekeningen, maar een hand die zich niet sluit. In een parochie is dat snel te zien: wie gastvrij is, wie helpt, wie geeft zonder dat men het weet.
Heer, open onze handen voordat wij klaar zijn met rekenen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 18 september; leven van de heilige Eumenius van Gortyna.
Heilige Sophia en haar dochters Geloof, Hoop en Liefde
Het Evangelie van de dag · Johannes 15, 13
Niemand heeft groter liefde dan hij, die zijn leven geeft voor zijn vrienden.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat in Rome, in de tweede eeuw, een weduwe genaamd Sophia drie dochters opvoedde die de namen van de drie deugden droegen. Alle drie leden zij voor het geloof voor de ogen van hun moeder, die hen bemoedigde zonder hen tegen te houden, en enkele dagen later bij hun graf stierf.
De les
Een moeder die haar kinderen een geloof geeft dat zij zelf niet beleeft, geeft hun weinig. Sophia had haar dochters gevoed met wat zij geloofde, en zij hielden stand. Wat wij werkelijk doorgeven is niet wat wij aan tafel zeggen, maar wat onze kinderen ons zien vasthouden wanneer het moeilijk is.
Heer, geef dat de ouders van onze parochie doorgeven wat zij zelf voorleven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 17 september; Romeinse overlevering van de heilige Sophia en haar dochters.
Heilige Euphemia, grote martelares van Chalcedon
Het Evangelie van de dag · Johannes 8, 31-32
Jesus zeide dan tot de Joden, die in Hem geloofden: Zo gij in mijn woord volhardt, zijt gij waarlijk mijn leerlingen; dan zult gij de waarheid kennen, en de waarheid zal u bevrijden.
Het verhaal
Euphemia leed de marteldood te Chalcedon aan het begin van de vierde eeuw. Later, in 451, werd juist in de kerk die haar naam droeg het concilie gehouden waarop de Kerk Christus beleed als waarachtig God en waarachtig mens. Haar gedachtenis is dus verbonden met een lang zoeken naar de waarheid, lang na haar dood.
De les
De waarheid verdedigt men niet door harder te roepen. Zij wordt geduldig gezocht, zorgvuldig verwoord, en zij bevrijdt in plaats van te vernederen. In onze ruzies thuis of in de parochie is de vraag niet wie gewonnen heeft, maar wie in het woord van Christus gebleven is.
Heer, bewaar ons in uw woord, en laat de waarheid ons vrij maken en niet verharden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 16 september; concilie van Chalcedon, in 451 gehouden in de Sint-Euphemiakerk.
Heilige Niketas de Gotiër, martelaar
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 32
Wie Mij belijdt voor de mensen, zal ook Ik voor mijn Vader belijden, die in de hemelen is.
Het verhaal
Niketas behoorde in de vierde eeuw tot het Gotische volk, in een streek waar het christelijk geloof door zijn eigen volksgenoten werd bestreden. Hij verliet zijn volk niet en verborg zijn geloof niet. Hij werd omstreeks 372 verbrand, en de overlevering zegt dat christenen zijn lichaam ’s nachts hebben geborgen.
De les
Het is gemakkelijker zijn geloof te belijden ver van de eigen kring dan tegenover die kring. Velen van ons spreken buiten over de Kerk en zwijgen thuis, of andersom. De belijdenis waarover het Evangelie spreekt, is de belijdenis die iets kost op de plaats waar wij leven.
Heer, laat ons U belijden waar het iets kost, zonder hardheid tegenover de onzen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 15 september; lijdensverhaal van de heilige Niketas de Gotiër.
Verheffing van het kostbare en levendmakende Kruis
Het Evangelie van de dag · Johannes 3, 14-15
En zoals Moses de slang ophief in de woestijn, zo moet de Mensenzoon worden verheven: opdat ieder die in Hem gelooft, het eeuwige leven zou hebben.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat keizer Heraclius in 630 het hout van het Kruis, op de Perzen heroverd, naar Jeruzalem terugbracht. Hij wilde in keizerlijk gewaad door de stadspoort binnengaan, maar kon niet verder. Hij legde kroon en mantel af en ging blootsvoets naar binnen, terwijl hij zelf het hout droeg.
De les
Het hout van het Kruis heeft geen keizerlijk gevolg nodig. Wat nederig is, draagt men niet met praal, en wat de wereld heeft gered, vervoert men niet als buit. Voor het Kruis baten titels niets: men nadert met lege handen, of men nadert niet.
Heer, leer ons af te leggen waarop wij trots zijn voordat wij uw Kruis naderen.
Bron: Groot Byzantijns feest van 14 september; overlevering van de terugkeer van het Kruis door Heraclius in 630.
Kerkwijding van de Verrijzeniskerk · heilige Cornelius de honderdman
Het Evangelie van de dag · Johannes 2, 19
Jesus gaf hun ten antwoord: Breekt deze tempel af, en in drie dagen zal Ik hem opbouwen.
Het verhaal
In 335 werd de kerk die in Jeruzalem op het graf van Christus was gebouwd, gewijd, en de volgende dag werd het Kruis voor het volk opgeheven. Daarom volgen de twee feesten elkaar op in de Byzantijnse kalender: eerst het huis van de Verrijzenis, daarna het hout van het Kruis.
De les
Een kerk is niet heilig door haar stenen, maar door wat er voltrokken wordt. Christus noemde zijn lichaam een tempel, en het is die tempel die wij elke zondag binnengaan. Zorg dragen voor onze kerk is goed; er vaak genoeg komen opdat zij werkelijk kerk is, is beter.
Heer, maak van onze kerk een levend huis, en van onze harten uw tempel.
Bron: Byzantijns synaxarion van 13 september; wijding van de Verrijzeniskerk (Heilig Graf) in 335.