Elke dag een passage uit het Evangelie, een verhaal uit het leven van de heiligen, een korte les en een gebed.
Bescherming van de Moeder Gods · heilige Romanos de Melode
Het Evangelie van de dag · Lucas 1, 46-47
Maria sprak: Mijn ziel prijst groot den Heer, Mijn geest jubelt van vreugde In God, mijn Redder;
Het verhaal
Romanos diende in de kerk en had geen stem om te zingen; men dreef de spot met hem. De overlevering vertelt dat hij na een nacht van gebed voor de icoon van de Moeder Gods op kerstavond de ambo besteeg en een hymne zong die hij niet had geleerd. Hij werd de grootste liturgische dichter van de Byzantijnse Kerk.
De les
Wat wij voor ons onvermogen houden, is vaak juist de plaats waar God werkt. Romanos kreeg geen andere stem: hij kreeg iets te zeggen. Ook in de parochie ligt ieders plaats zelden daar waar men zich sterk waant.
Moeder Gods, spreid uw bescherming over onze parochie uit, en geef ieder zijn deel in de lofzang.
Bron: Byzantijns feest van 1 oktober; synaxarion en overlevering over de heilige Romanos de Melode, zesde eeuw.
Heilige Gregorius de Verlichter van Armenië
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 22
Om mijn Naam zult gij gehaat zijn bij allen; maar wie volhardt ten einde toe, zal zalig worden.
Het verhaal
Gregorius werd in Artaxata in een diepe put geworpen en bleef daar, volgens de Armeense overlevering, dertien jaar, in het geheim gevoed door een vrouw uit de streek. Men haalde hem eruit toen de koning ziek werd. Hij eiste geen vergoeding en geen wraak: hij doopte de koning, en Armenië werd aan het begin van de vierde eeuw het eerste christelijke koninkrijk.
De les
Dertien jaar in een put, en bij zijn vrijlating geen woord van wrok. Dat is geen onverschilligheid: het is een vrijheid waarop de bitterheid geen vat heeft gekregen. Wie zo uit de beproeving komt, is in staat het land te genezen dat hem heeft verwond.
Heer, behoed ons voor bitterheid tijdens het lange wachten, en doe ons volharden tot het einde.
Bron: Byzantijns synaxarion van 30 september; Armeense overlevering over de heilige Gregorius de Verlichter.
Heilige Cyriacus de Kluizenaar
Het Evangelie van de dag · Lucas 10, 42
Slechts één ding is noodzakelijk. Maria heeft het beste deel gekozen, dat haar niet zal ontnomen worden.
Het verhaal
Cyriacus leefde bijna een eeuw in de woestijnen van Palestina, in de vijfde en zesde eeuw. Van ver kwam men hem raadplegen. Hij gaf geen lange antwoorden: hij bracht ieder terug tot één ding, volhardend gebed en vrede met de naaste. De rest, zei hij, regelt zichzelf.
De les
Onze dagen zijn vol noodzakelijke dingen, en juist dat put ons uit. Eén ding is werkelijk nodig, en het neemt weinig tijd in beslag: gaan zitten en luisteren. Alles wat wij daarvóór toevoegen vermoeit ons zonder ons te voeden.
Heer, geef ons elke dag een ogenblik waarin wij niets anders doen dan naar U luisteren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 29 september; leven van de heilige Cyriacus, monnik van Palestina.
Heilige Chariton de Belijder
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 10
Zalig, die vervolging lijden om de gerechtigheid; want hun behoort het rijk der hemelen.
Het verhaal
Chariton had reeds de gevangenis voor het geloof doorstaan toen rovers hem op de weg naar Jeruzalem overvielen en in hun grot opsloten. Eenmaal vrij zon hij niet op wraak: hij bleef juist in die grot en maakte er een klooster van, de laura van Pharan, een van de eerste in Palestina.
De les
Hij liet de plaats van zijn beproeving niet achter zich: hij bewoonde haar op een andere manier. Veel van onze wonden blijven gesloten grotten. Christelijke genezing betekent niet altijd weggaan, maar soms de plaats zelf veranderen waar men ons kwaad heeft gedaan.
Heer, maak van de plaatsen waar wij geleden hebben plaatsen van vrede.
Bron: Byzantijns synaxarion van 28 september; leven van de heilige Chariton en stichting van de laura van Pharan.
Heilige Callistratus en zijn gezellen
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 16
Zo moet ook uw licht voor de mensen schijnen, opdat ze uw goede werken mogen zien, en uw Vader verheerlijken, die in de hemel is.
Het verhaal
Callistratus was soldaat. Zijn kameraden betrapten hem ’s nachts in gebed en gaven hem aan. Niet zijn woorden troffen hen, maar zijn standvastigheid onder de slagen: een groep soldaten van zijn cohort vroeg om het doopsel en onderging hetzelfde lot als hij.
De les
Wie ons dagelijks ziet, overtuigen wij zelden met argumenten. Zij kijken hoe wij standhouden wanneer het zwaar is, hoe wij spreken over wie ons kwaad heeft gedaan. Ons getuigenis begint niet wanneer wij het geloof uitleggen, maar veel eerder.
Heer, laat wie dicht bij ons leven het goede zien en de Vader verheerlijken.
Bron: Byzantijns synaxarion van 27 september; lijdensverhaal van de heilige Callistratus.
Ontslaping van de heilige Johannes de Theoloog
Het Evangelie van de dag · Johannes 13, 34
Een nieuw gebod geef Ik u: Bemint elkander; zoals Ik u heb liefgehad, moet gij ook elkander beminnen.
Het verhaal
De heilige Hiëronymus vertelt dat de apostel Johannes, zeer oud geworden te Efeze, geen lange toespraken meer kon houden. Men droeg hem naar de samenkomst en hij herhaalde steeds dezelfde zin: „Kinderkens, hebt elkander lief.” Toen men het moe werd, vroeg men waarom hij niets anders zei. Hij antwoordde: omdat het het gebod van de Heer is, en als het volbracht wordt, is het genoeg.
De les
Wij zoeken altijd een nieuwe leer, terwijl de oudste nog niet in praktijk is gebracht. De ouderdom van Johannes ontneemt ons elke illusie: het geloof wordt niet gemeten aan wat wij kunnen zeggen, maar aan wat wij doen met het ene dat wij al weten.
Heer, laat ons uw gebod niet bewonderen zonder het te leven.
Bron: Heilige Hiëronymus, Commentaar op de brief aan de Galaten; Byzantijns synaxarion van 26 september.
Heilige Euphrosyne van Alexandrië
Het Evangelie van de dag · Matteüs 6, 6
Maar als gij bidt, ga dan uw binnenkamer in, sluit de deur, en bid uw Vader in het verborgen; en uw Vader, die in het verborgen ziet, zal het u vergelden.
Het verhaal
Als enige dochter van een rijke man uit Alexandrië verliet Euphrosyne het huis om onbekend in een klooster te leven, zonder naam of rang. Haar vader zocht haar jarenlang en kwam meermalen naar datzelfde klooster om raad te vragen, zonder zijn eigen dochter te herkennen. Pas aan het einde van haar leven maakte zij zich bekend.
De les
Een groot deel van onze vroomheid zoekt getuigen. Euphrosyne deed het omgekeerde: zij verborg zelfs wat haar bewonderenswaardig had kunnen maken. Wat wij in het verborgene doen, is vaak het enige deel van ons leven dat niemand kan bederven.
Vader die in het verborgene ziet, behoed ons ervoor goed te doen om gezien te worden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 25 september; leven van de heilige Euphrosyne van Alexandrië.
Heilige Thecla, eerste martelares en apostelgelijke
Het Evangelie van de dag · Lucas 8, 15
Maar het zaad, dat in de goede aarde valt, zijn zij, die met een goed en edel hart het woord vernemen, het aanvaarden, en het vrucht doen dragen door te volharden.
Het verhaal
De overlevering van Antiochië vertelt dat Thecla, een jong meisje uit Ikonium, door haar venster de apostel Paulus in het huis ernaast hoorde prediken en drie dagen bleef luisteren zonder te eten. Daarna verliet zij het rustige leven dat voor haar was weggelegd, en zij leed voor het geloof. Men noemt haar de eerste martelares onder de vrouwen.
De les
Werkelijk luisteren verandert een leven; verstrooid luisteren verandert niets. Wij horen het Evangelie elke zondag en gaan vaak onveranderd naar buiten. Het verschil ligt niet in de prediking, maar in het hart dat het woord bewaart in plaats van het te laten passeren.
Heer, geef ons een hart dat uw woord bewaart en vrucht draagt in geduld.
Bron: Byzantijns synaxarion van 24 september; Antiocheense overlevering van de heilige Thecla van Ikonium.
Ontvangenis van de heilige Johannes de Doper
Het Evangelie van de dag · Lucas 1, 13
Maar de engel sprak tot hem: Vrees niet, Zakarias, want uw gebed is verhoord; Elisabet, uw vrouw, zal u een zoon schenken, en ge zult hem Johannes noemen.
Het verhaal
Zacharias deed dienst in de tempel, oud en kinderloos, toen de engel hem een zoon aankondigde. Hij vroeg om een bewijs en bleef stom tot de geboorte. Elisabet hield zich vijf maanden verborgen. Het zwijgen van de een en de ingetogenheid van de ander omgaven de komst van hem die in de woestijn zou roepen.
De les
God antwoordt vaak lang na het gebed, wanneer wij de jaren niet meer tellen. Het zwijgen van Zacharias was geen onvruchtbare straf: het leerde hem luisteren voordat hij sprak. Wat wij het langst verwachten, is soms wat God het zorgvuldigst voorbereidt.
Heer, geef ons te wachten zonder te verharden, en te luisteren voordat wij bewijzen vragen.
Bron: Byzantijns feest van 23 september; verhaal uit Lucas 1.
Heilige Phocas de tuinman, martelaar van Sinope
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 44
Maar Ik zeg u: Bemint uw vijanden, en bidt voor wie u lasteren en vervolgen;
Het verhaal
Phocas bewerkte een tuin bij de Zwarte Zee en gaf reizigers te eten. Op een avond kwamen soldaten die uitgezonden waren om een christen van die naam te doden; zij kenden hem niet. Hij bood hun onderdak en voedsel aan en groef die nacht zijn eigen graf. ’s Morgens zei hij tegen hen: „De man die u zoekt, ben ik.”
De les
Zijn vijanden liefhebben is niet zomaar een woord: het is een open deur, gedeeld brood, gastvrijheid die niet eerst vraagt wie iemand is. Phocas vluchtte niet en loog niet. Onze vijanden zijn zelden soldaten; vaak zijn het buren, verwanten, mensen van dezelfde parochie.
Heer, leer ons onze deur te openen voordat wij naar een naam vragen, en te zegenen wie ons kwaad doen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 22 september; lijdensverhaal van de heilige Phocas van Sinope.
Afsluiting van het feest van het Kruis
Het Evangelie van de dag · Johannes 12, 32
En wanneer Ik van de aarde omhoog ben geheven, zal Ik allen tot Mij trekken.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat de heilige Helena, moeder van keizer Constantijn, omstreeks het jaar 326 in Jeruzalem het hout van het Kruis zocht. Toen het voor de menigte werd opgeheven, wist het volk niets anders te doen dan onophoudelijk te herhalen: „Heer, ontferm U.” Dat gebaar ligt aan de oorsprong van de Kruisverheffing, waarbij het kruis niet als een trofee wordt getoond, maar opgeheven zodat allen het zien.
De les
Het kruis wordt niet opgeheven om iemand te overheersen, maar om allen aan te trekken. Telkens als wij er een machtsteken tegen anderen van maken, keren wij het om. Het blijft overeind wanneer het ons zachter maakt, geduldiger, meer in staat de last van anderen te dragen.
Heer, verheven aan het kruis, trek onze harten naar U, en behoed ons ervoor uw teken tot een wapen te maken.
Bron: Overlevering van de vinding van het Kruis door de heilige Helena, omstreeks 326; Byzantijns synaxarion van 21 september, afsluiting van het feest.
Zondag na Kruisverheffing
Het Evangelie van de dag · Marcus 8, 34
Nu riep Hij de schare met zijn leerlingen bijeen, en sprak tot hen: Zo iemand mijn volgeling wil zijn, dan moet hij zichzelf verloochenen, zijn kruis opnemen, en Mij volgen.
Het verhaal
In 404 werd de heilige Johannes Chrysostomus uit Constantinopel verbannen, omdat hij het onrecht van de machtigen niet had verzwegen. Men liet hem over harde wegen naar Armenië lopen en beval hem daarna nog verder weg te voeren. Zijn lichaam was niet tegen de reis bestand: hij stierf te Comana op 14 september 407, op de dag van het Kruis zelf. Zijn laatste woorden waren: „Eer aan God voor alles.”
De les
Zijn kruis dragen is niet pijn zoeken, maar weigeren de waarheid los te laten wanneer zij iets kost. Chrysostomus prees zijn kruis niet: hij gaf God de eer terwijl hij eronder stond. Ons wordt niet gevraagd de beproeving te kiezen, maar trouw te blijven en daarin het gezelschap van Christus te vinden, en niet zijn afwezigheid.
Christus, geef ons de kracht het kruis van deze dag geduldig te dragen, en met U in alles te zeggen: eer aan God.
Bron: Leven van de heilige Johannes Chrysostomus; zijn verbanning en dood te Comana in 407.
Heiligen Trofimus, Sabbatius en Dorymedon, martelaren
Het Evangelie van de dag · Johannes 16, 33
Dit alles heb Ik u gezegd, opdat gij vrede moogt hebben in Mij. In de wereld hebt gij verdrukking te lijden; maar schept moed: Ik heb de wereld overwonnen.
Het verhaal
Trofimus en Sabbatius werden aan het einde van de derde eeuw te Antiochië in Pisidië gearresteerd. Dorymedon, lid van de stadsraad, had kunnen zwijgen; hij zorgde openlijk voor hen en onderging hun lot. Drie mannen van verschillende stand, eenzelfde belijdenis.
De les
Het zwaarste is niet altijd zelf te lijden, maar zich niet af te wenden van wie lijdt. Dorymedon had een positie te verliezen, en hij verloor die. Wij kennen allemaal iemand die wij op dit ogenblik liever niet zouden kennen.
Heer, geef ons de moed te blijven bij wie men in de steek laat.
Bron: Byzantijns synaxarion van 19 september; lijdensverhaal van de heiligen Trofimus, Sabbatius en Dorymedon te Antiochië in Pisidië. Twee van hen werden naar Synnada gebracht en leden daar.
Heilige Eumenius, bisschop van Gortyna
Het Evangelie van de dag · Lucas 6, 38
Geeft, en u zal worden gegeven: een goede, volgestampte, geschudde en overlopende maat zal u in de schoot worden gestort. Want met de maat, waarmee ge meet, zal ook u worden gemeten.
Het verhaal
Eumenius was bisschop op Kreta. De overlevering zegt dat hij alles weggaf wat hij ontving, tot hij niets voor zichzelf overhield, en dat hij in de Thebaïs stierf, terwijl hij ver van zijn eiland op reis was.
De les
Geven wat overblijft is gemakkelijk; geven wat men zelf nodig zou hebben, is iets anders. Het Evangelie vraagt geen exacte berekeningen, maar een hand die zich niet sluit. In een parochie is dat snel te zien: wie gastvrij is, wie helpt, wie geeft zonder dat men het weet.
Heer, open onze handen voordat wij klaar zijn met rekenen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 18 september; leven van de heilige Eumenius van Gortyna.
Heilige Sophia en haar dochters Geloof, Hoop en Liefde
Het Evangelie van de dag · Johannes 15, 13
Niemand heeft groter liefde dan hij, die zijn leven geeft voor zijn vrienden.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat in Rome, in de tweede eeuw, een weduwe genaamd Sophia drie dochters opvoedde die de namen van de drie deugden droegen. Alle drie leden zij voor het geloof voor de ogen van hun moeder, die hen bemoedigde zonder hen tegen te houden, en enkele dagen later bij hun graf stierf.
De les
Een moeder die haar kinderen een geloof geeft dat zij zelf niet beleeft, geeft hun weinig. Sophia had haar dochters gevoed met wat zij geloofde, en zij hielden stand. Wat wij werkelijk doorgeven is niet wat wij aan tafel zeggen, maar wat onze kinderen ons zien vasthouden wanneer het moeilijk is.
Heer, geef dat de ouders van onze parochie doorgeven wat zij zelf voorleven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 17 september; Romeinse overlevering van de heilige Sophia en haar dochters.
Heilige Euphemia, grote martelares van Chalcedon
Het Evangelie van de dag · Johannes 8, 31-32
Jesus zeide dan tot de Joden, die in Hem geloofden: Zo gij in mijn woord volhardt, zijt gij waarlijk mijn leerlingen; dan zult gij de waarheid kennen, en de waarheid zal u bevrijden.
Het verhaal
Euphemia leed de marteldood te Chalcedon aan het begin van de vierde eeuw. Later, in 451, werd juist in de kerk die haar naam droeg het concilie gehouden waarop de Kerk Christus beleed als waarachtig God en waarachtig mens. Haar gedachtenis is dus verbonden met een lang zoeken naar de waarheid, lang na haar dood.
De les
De waarheid verdedigt men niet door harder te roepen. Zij wordt geduldig gezocht, zorgvuldig verwoord, en zij bevrijdt in plaats van te vernederen. In onze ruzies thuis of in de parochie is de vraag niet wie gewonnen heeft, maar wie in het woord van Christus gebleven is.
Heer, bewaar ons in uw woord, en laat de waarheid ons vrij maken en niet verharden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 16 september; concilie van Chalcedon, in 451 gehouden in de Sint-Euphemiakerk.
Heilige Niketas de Gotiër, martelaar
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 32
Wie Mij belijdt voor de mensen, zal ook Ik voor mijn Vader belijden, die in de hemelen is.
Het verhaal
Niketas behoorde in de vierde eeuw tot het Gotische volk, in een streek waar het christelijk geloof door zijn eigen volksgenoten werd bestreden. Hij verliet zijn volk niet en verborg zijn geloof niet. Hij werd omstreeks 372 verbrand, en de overlevering zegt dat christenen zijn lichaam ’s nachts hebben geborgen.
De les
Het is gemakkelijker zijn geloof te belijden ver van de eigen kring dan tegenover die kring. Velen van ons spreken buiten over de Kerk en zwijgen thuis, of andersom. De belijdenis waarover het Evangelie spreekt, is de belijdenis die iets kost op de plaats waar wij leven.
Heer, laat ons U belijden waar het iets kost, zonder hardheid tegenover de onzen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 15 september; lijdensverhaal van de heilige Niketas de Gotiër.
Verheffing van het kostbare en levendmakende Kruis
Het Evangelie van de dag · Johannes 3, 14-15
En zoals Moses de slang ophief in de woestijn, zo moet de Mensenzoon worden verheven: opdat ieder die in Hem gelooft, het eeuwige leven zou hebben.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat keizer Heraclius in 630 het hout van het Kruis, op de Perzen heroverd, naar Jeruzalem terugbracht. Hij wilde in keizerlijk gewaad door de stadspoort binnengaan, maar kon niet verder. Hij legde kroon en mantel af en ging blootsvoets naar binnen, terwijl hij zelf het hout droeg.
De les
Het hout van het Kruis heeft geen keizerlijk gevolg nodig. Wat nederig is, draagt men niet met praal, en wat de wereld heeft gered, vervoert men niet als buit. Voor het Kruis baten titels niets: men nadert met lege handen, of men nadert niet.
Heer, leer ons af te leggen waarop wij trots zijn voordat wij uw Kruis naderen.
Bron: Groot Byzantijns feest van 14 september; overlevering van de terugkeer van het Kruis door Heraclius in 630.
Kerkwijding van de Verrijzeniskerk · heilige Cornelius de honderdman
Het Evangelie van de dag · Johannes 2, 19
Jesus gaf hun ten antwoord: Breekt deze tempel af, en in drie dagen zal Ik hem opbouwen.
Het verhaal
In 335 werd de kerk die in Jeruzalem op het graf van Christus was gebouwd, gewijd, en de volgende dag werd het Kruis voor het volk opgeheven. Daarom volgen de twee feesten elkaar op in de Byzantijnse kalender: eerst het huis van de Verrijzenis, daarna het hout van het Kruis.
De les
Een kerk is niet heilig door haar stenen, maar door wat er voltrokken wordt. Christus noemde zijn lichaam een tempel, en het is die tempel die wij elke zondag binnengaan. Zorg dragen voor onze kerk is goed; er vaak genoeg komen opdat zij werkelijk kerk is, is beter.
Heer, maak van onze kerk een levend huis, en van onze harten uw tempel.
Bron: Byzantijns synaxarion van 13 september; wijding van de Verrijzeniskerk (Heilig Graf) in 335.