Elke dag een passage uit het Evangelie, een verhaal uit het leven van de heiligen, een korte les en een gebed.
De profeet Nahum
Het Evangelie van de dag · Matteüs 11, 28
Komt allen tot Mij, die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u verkwikken.
Het verhaal
Nahum, afkomstig uit Elkosj, profeteerde in de zevende eeuw voor Christus de val van Ninevé, de hoofdstad van Assyrië dat zoveel volken had verpletterd. De stad viel in 612. Zijn naam betekent „troost”, en te midden van strenge godsspraken zegt zijn boek dat de Heer goed is, een toevlucht op de dag van de nood, en dat Hij hen kent die op Hem vertrouwen.
De les
Voor een verpletterd volk begon de troost met de aankondiging dat de onderdrukker niet eeuwig zou blijven. Christus gaat verder: Hij roept allen tot zich die onder hun last gebukt gaan, en belooft hun rust. Laten wij op deze eerste dag van december naar Kerstmis toe gaan en bij Hem neerleggen wat op ons drukt.
Christus, troost van Israël, schenk rust aan wie zwoegen en bereid ons hart voor op uw Geboorte.
Bron: Byzantijns synaxarion van 1 december; boek van de profeet Nahum.
Heilige Andreas, apostel, de Eerstgeroepene
Het Evangelie van de dag · Johannes 1, 41
Hij ontmoette zijn broer Simon het eerst, en zeide tot hem: We hebben den Messias (dat betekent: Christus) gevonden.
Het verhaal
Andreas, de broer van Simon Petrus, was een leerling van Johannes de Doper. Volgens het evangelie van Johannes was hij een van de eerste twee die Jezus volgden, en hij ging meteen naar zijn broer om hem te zeggen: „Wij hebben de Messias gevonden.” Hij bracht hem bij Jezus. De overlevering laat hem prediken rond de Zwarte Zee en gekruisigd sterven in Patras, en de Kerk van Constantinopel erkent hem als haar patroon.
De les
Het eerste wat Andreas doet nadat hij Jezus heeft ontmoet, is zijn broer gaan halen. Hij predikt nog niet tot de volkeren, hij begint bij zijn eigen huis. De grote zending van de Kerk is ontstaan uit die eenvoudige zin aan een naaste. Aan wie in onze familie zouden wij, in deze tijd die naar Kerstmis toe leidt, kunnen zeggen wat wij gevonden hebben?
Jezus, die Andreas als eerste hebt geroepen, roep ook ons en maak ons getuigen van uw aanwezigheid bij de onzen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 30 november; Evangelie volgens Johannes 1, 35-42.
Heilige Paramon en zijn gezellen, martelaren
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 12
Verheugt en verblijdt u, want groot is uw loon in de hemel; zo toch heeft men de profeten vervolgd, die vóór u zijn geweest.
Het verhaal
Het synaxarion vertelt dat rond 250, onder keizer Decius, een stadhouder van Bithynië een groot aantal christenen liet terechtstellen die weigerden te offeren. Paramon, die daar voorbijkwam, kon niet zwijgen bij dit bloedbad en beleed zijn geloof in Christus. Hij werd meteen gearresteerd en samen met hen gedood. Het verhaal telt deze martelaren bij honderden, een getal dat niet te controleren is.
De les
Paramon was niet gearresteerd, hij had zijn weg kunnen voortzetten. Christus noemt zalig wie om Hem vervolgd worden, en Paramon koos ervoor bij hen te worden gerekend in plaats van weg te kijken. Ook wij komen soms voorbij een onrecht dat ons niet rechtstreeks aangaat.
O Christus, vreugde van uw martelaren, open onze ogen en ons hart voor het lijden dat wij tegenkomen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 29 november; passio van de heilige Paramon en zijn gezellen.
Heilige Stefanus de Jongere, monnik en martelaar
Het Evangelie van de dag · Johannes 1, 18
Niemand heeft ooit God gezien; God zelf, de eengeboren Zoon, die in de schoot des Vaders is, heeft Hem verkondigd.
Het verhaal
Stefanus de Jongere leefde in de achtste eeuw als monnik op de berg van de heilige Auxentius, bij Chalcedon. Onder keizer Constantijn V, die de verering van de iconen verbood, weigerde hij de veroordeling van de iconen te ondertekenen. Zijn levensbeschrijving verhaalt dat hij een munt met de beeltenis van de keizer toonde en vroeg of het vertrappen ervan de vorst zou beledigen. Hij werd in 765 in Constantinopel gedood.
De les
Niemand heeft ooit God gezien, zegt de heilige Johannes, maar de eniggeboren Zoon heeft Hem doen kennen. Omdat God in Jezus zichtbaar is geworden, kunnen wij zijn gelaat schilderen, en Stefanus heeft zijn leven gegeven voor dat gevolg van de Menswording. Wanneer wij bij het binnenkomen van de kerk een icoon kussen, maken wij een gebaar waarvoor monniken met hun bloed hebben betaald.
Eniggeboren Zoon, die ons de Vader hebt doen kennen, verlicht onze ogen, opdat wij uw gelaat zien in uw heilige iconen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 28 november; levensbeschrijving van de heilige Stefanus de Jongere door de diaken Stefanus.
Heilige Jakobus de Pers, de Doorgesnedene, martelaar
Het Evangelie van de dag · Lucas 22, 62
En hij ging naar buiten, en weende bitter.
Het verhaal
Jakobus was een hoge christelijke ambtenaar aan het Perzische hof in het begin van de vijfde eeuw. Om de gunst van de koning te behouden, verloochende hij zijn geloof. Volgens zijn passie schreven zijn moeder en zijn vrouw hem hun verdriet, en die brief schokte hem diep. Hij keerde terug tot Christus, beleed Hem openlijk en werd in 421 gedood door hem lid voor lid te verminken, vandaar zijn naam de Doorgesnedene.
De les
Petrus ging na zijn verloochening naar buiten en weende bitter, en daar eindigt zijn verhaal niet. Ook Jakobus heeft verloochend, en het was een brief van wie hem liefhadden die hem terugbracht. De verloochening heeft niet het laatste woord zolang er iemand is die ons eraan herinnert wie wij zijn. Hebben ook wij de moed zo’n brief aan een naaste te schrijven?
Heer, die Petrus hebt aangekeken na zijn verloochening, zie ook ons in barmhartigheid aan en breng ons tot U terug.
Bron: Byzantijns synaxarion van 27 november; passio van de heilige Jakobus de Pers.
Heilige Alypius de Styliet
Het Evangelie van de dag · Lucas 18, 1
Hij zeide hun nog een gelijkenis over de noodzakelijkheid, om altijd te bidden, en nooit de moed te verliezen.
Het verhaal
Alypius, in de zesde eeuw geboren in Adrianopolis in Paflagonië, was eerst diaken van de kerk van zijn stad. Daarna trok hij zich terug op een zuil, bij een kerk die hij had laten bouwen, en leefde daar in gebed. Zijn levensbeschrijving zegt dat hij er meer dan vijftig jaar bleef. Zijn moeder en andere vrouwen vormden vlakbij een gemeenschap die met hem bad.
De les
Jezus vertelt de gelijkenis van de aandringende weduwe om te tonen dat men moet bidden zonder de moed te verliezen. De zuil van Alypius lijkt ons vreemd, maar zij zegt zichtbaar wat de gelijkenis in woorden zegt: een trouw die duurt. Een ochtend- en avondgebed, jarenlang volgehouden, is onze eigen zuil.
Heer Jezus, leer ons bidden zonder te verslappen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 26 november; levensbeschrijving van de heilige Alypius de Styliet.
Slot van het feest van de Intocht · heilige Catharina van Alexandrië, grootmartelares
Het Evangelie van de dag · Lucas 21, 15
Want Ik zal u een taal en wijsheid geven, die geen uwer tegenstanders zal kunnen weerstaan of weerspreken.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat Catharina een jonge, adellijke en geleerde vrouw uit Alexandrië was. Voor de keizer zou zij in debat zijn gegaan met de filosofen die waren samengeroepen om haar te weerleggen, en die zouden uiteindelijk Christus hebben beleden. Volgens hetzelfde verhaal werd zij tot het rad veroordeeld en daarna onthoofd. Haar relieken worden vereerd in het klooster op de Sinaï dat vandaag haar naam draagt.
De les
Christus belooft een wijsheid die de tegenstanders niet zullen kunnen weerspreken, en de herinnering aan Catharina heeft daar een beeld van gemaakt. Voor de Kerk is het verstand geen rivaal van het geloof: het kan een plaats van getuigenis worden. Onze kinderen die in Brussel studeren, tussen verschillende talen en culturen, hebben in haar een patrones die op hen lijkt.
Heer, Wijsheid van de Vader, leg een waar woord op onze lippen wanneer wij rekenschap moeten geven van onze hoop.
Bron: Byzantijns synaxarion van 25 november; passio van de heilige Catharina van Alexandrië.
Heiligen Clemens, bisschop van Rome, en Petrus, aartsbisschop van Alexandrië, martelaren
Het Evangelie van de dag · Matteüs 16, 18
En Ik, Ik zeg u: gij zijt Petrus; en op deze steenrots zal Ik mijn Kerk bouwen, en de poorten der hel zullen haar niet overweldigen.
Het verhaal
Clemens, bisschop van Rome aan het einde van de eerste eeuw, schreef de christenen van Korinte na een verdeeldheid een brief die hen tot vrede opriep; die brief is bewaard gebleven. Een latere overlevering zegt dat hij naar de Krim werd verbannen en er de marteldood stierf. Petrus, aartsbisschop van Alexandrië, werd in 311 onder Maximinus onthoofd, en het synaxarion noemt hem het zegel van de martelaren, de laatste van de grote vervolging in zijn stad.
De les
Rome en Alexandrië, twee oude zetels, komen vandaag samen in één gedachtenis. Christus heeft beloofd dat de poorten van de hel zijn Kerk niet zullen overweldigen, en deze twee bisschoppen hebben standgehouden, de een met een brief van vrede, de ander met zijn bloed. Onze melkitische Kerk, katholiek en Byzantijns tegelijk, leeft juist van die gemeenschap tussen de tradities van Oost en West.
O Christus, onwankelbare rots, bevestig uw Kerk in de vrede en in de trouw van uw martelaren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 24 november; Brief van de heilige Clemens aan de Korintiërs; passio van de heilige Petrus van Alexandrië.
Heilige Amfilochius, bisschop van Iconium
Het Evangelie van de dag · Johannes 17, 21
Mogen ze allen één zijn, gelijk Gij, Vader, het zijt in Mij, en Ik in U; mogen ze ook één zijn in Ons, opdat de wereld gelove, dat Gij Mij gezonden hebt.
Het verhaal
Amfilochius, een neef van de heilige Gregorius de Theoloog, was eerst advocaat in Constantinopel voordat hij zich in de eenzaamheid terugtrok. In 373 werd hij bisschop van Iconium, en hij had een lange vriendschap met de heilige Basilius, die hem zijn verhandeling over de Heilige Geest opdroeg. In 381 nam hij deel aan het concilie van Constantinopel, dat de godheid van de Geest beleed.
De les
De grote teksten over de Drie-eenheid zijn voor een deel ontstaan uit brieven tussen vrienden die elkaar vragen stelden en antwoordden. Christus bidt dat zijn leerlingen één zijn, zoals de Vader en Hij één zijn. De eenheid van de Kerk loopt ook langs zulke geduldige vriendschappen, waarin men samen naar de waarheid zoekt zonder haast om te besluiten.
Zoon van God, die gebeden hebt dat wij één zouden zijn, breng ons samen in de waarheid en in de vriendschap van uw heiligen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 23 november; de heilige Basilius, Verhandeling over de Heilige Geest, opdracht aan Amfilochius.
Heilige Filemon, apostel, en zijn gezellen Apfia, Archippus en Onesimus
Het Evangelie van de dag · Lucas 15, 20
En hij stond op, en ging naar zijn vader. Nog was hij ver weg, toen zijn vader hem zag, en ten diepste ontroerd werd; hij vloog naar hem toe, viel om zijn hals, en overlaadde hem met kussen.
Het verhaal
Filemon, een christen uit Kolosse, ontving de kerk in zijn huis, samen met Apfia en Archippus. Zijn slaaf Onesimus was gevlucht, had Paulus in de gevangenis ontmoet en van hem het geloof ontvangen. In de kortste van zijn brieven stuurt Paulus hem terug naar zijn meester, niet langer als slaaf, maar „als een geliefde broeder”. Een oude overlevering voegt eraan toe dat Filemon en Apfia als martelaren in Kolosse stierven.
De les
Onesimus keert terug naar het huis dat hij ontvlucht was, zoals de verloren zoon terugkeert naar zijn vader. In beide gevallen maakt wie wacht het verschil: de vader loopt hem tegemoet, Filemon wordt gevraagd zijn armen te openen. Paulus wist de schuld niet uit, hij neemt ze op zich en vraagt ze op zijn rekening te zetten. Wie in onze omgeving wacht op zo’n ontvangst van ons?
Barmhartige Vader, die tegemoet loopt aan wie terugkeert, ontvang ons en maak ons gastvrij voor onze broeders.
Bron: Byzantijns synaxarion van 22 november; Brief van de heilige Paulus aan Filemon.
Intocht van de Moeder Gods in de Tempel
Het Evangelie van de dag · Lucas 11, 28
Maar Hij zeide: Zalig eerder, die luisteren naar Gods woord, en het beleven.
Het verhaal
Het Protevangelie van Jakobus, een oud geschrift dat niet tot de Schrift behoort, geeft deze overlevering door: Joachim en Anna brachten hun dochter Maria op driejarige leeftijd naar de Tempel om haar aan God op te dragen. Volgens dit verhaal ging het kind de treden op zonder om te kijken en bleef het in de Tempel wonen. De Kerk maakt ervan een van de twaalf grote feesten, en vanaf deze dag zingt men in de orthros al de katavasieën van Kerstmis.
De les
Wanneer een vrouw de schoot zalig prijst die Jezus heeft gedragen, antwoordt Hij: zalig veeleer wie het woord van God horen en het bewaren. Het feest van vandaag viert niet in de eerste plaats een voorrecht, maar een luisteren dat al in de kindertijd begint. Aan het begin van de vasten voor Kerstmis gaat Maria de Tempel binnen om zelf de tempel te worden waarin het Woord zal komen wonen.
Allerheiligste Moeder Gods, levende tempel van de Heer, spreek voor ons ten beste, opdat wij zoals gij het gehoorde woord bewaren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 21 november; Protevangelie van Jakobus, hoofdstukken 7 en 8.
Voorfeest van de Intocht van de Moeder Gods in de Tempel · heilige Proclus, patriarch van Constantinopel
Het Evangelie van de dag · Johannes 1, 14
Het Woord is vlees geworden, en heeft onder ons gewoond! En wij hebben zijn glorie aanschouwd: Een glorie als van den Eengeborene uit den Vader, vol van genade en waarheid.
Het verhaal
Volgens de overlevering was Proclus in zijn jeugd een leerling van de heilige Johannes Chrysostomus; de geschiedschrijver Socrates vermeldt dat hij daarna secretaris werd van patriarch Atticus. Omstreeks 428 hield hij in Constantinopel een beroemde homilie over de Moeder Gods, waarin hij haar groette als degene in wie het Woord vlees is geworden. Als patriarch liet hij in 438 de relieken van Johannes Chrysostomus, die in ballingschap was gestorven, naar de hoofdstad terugbrengen, waar zij met grote eer werden ontvangen.
De les
Proclus verdedigde de titel Moeder Gods omdat hij daarin de waarheid van de Menswording zag: wie zij gedragen heeft, is waarlijk God die mens geworden is. Hij gaf Johannes Chrysostomus ook de eer terug die hem bij leven was ontzegd. Voor onze parochie, die de naam van Johannes Chrysostomus draagt, herinnert deze trouwe leerling eraan dat dankbaarheid tegenover hen die ons het geloof hebben doorgegeven, zelf deel is van het geloof.
Woord van God, die vlees hebt aangenomen uit de Maagd, maak ons tot dankbare leerlingen van hen die ons uw woord hebben doorgegeven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 20 november; homilie van de heilige Proclus over de Moeder Gods.
De profeet Obadja
Het Evangelie van de dag · Lucas 14, 11
Want wie zich verheft, zal vernederd, en wie zich vernedert, zal verheven worden.
Het verhaal
Het boek van de profeet Obadja is het kortste van het Oude Testament: één enkel hoofdstuk van eenentwintig verzen. Het kondigt de vernedering aan van Edom, dat zich onaantastbaar waande in zijn rotsen en zich had verheugd over het onheil van Jeruzalem. Bij monde van de profeet zegt God dat Edom zelfs met een nest tussen de sterren naar beneden gehaald zou worden. Over het leven van Obadja weten wij bijna niets.
De les
Edom viel niet zozeer door de kracht van zijn vijanden als door de zekerheid dat niemand hem kon raken. Christus zegt hetzelfde op zachte toon: wie zichzelf verheft, zal vernederd worden, en wie zichzelf vernedert, zal verheven worden. Opmerkelijk is dat de profeet van de gestrafte hoogmoed zelf een man is van wie de geschiedenis bijna niets heeft bewaard, behalve zijn woord.
O Christus, die Uzelf hebt vernederd tot aan het kruis, breek in ons elke hoogmoed af die zich tegen U verheft.
Bron: Byzantijns synaxarion van 19 november; boek van de profeet Obadja.
Heilige Plato van Ancyra, martelaar
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 19
Maar als ze u overleveren, weest dan niet bezorgd, hoe of wat gij zult spreken; want in dat uur zal u worden ingegeven, wat gij moet zeggen.
Het verhaal
Volgens zijn passie was Plato een jonge christen uit Ancyra in Galatië, ten tijde van de vervolgingen in het begin van de vierde eeuw. Hij werd gearresteerd en voor de stadhouder gebracht, en weigerde aan de afgoden te offeren, eerst ondanks beloften, daarna ondanks folteringen. Het verhaal schrijft hem kalme en vaste antwoorden aan tegenover zijn rechters. Hij werd gedood, en zijn verering verspreidde zich al vroeg in Klein-Azië.
De les
Christus belooft zijn leerlingen dat zij niet hoeven voor te bereiden wat zij voor de rechtbank zullen zeggen. Plato had geen aangeleerde welsprekendheid en geen machtige beschermer, alleen het vertrouwen dat het woord hem gegeven zou worden. In onze moeilijke gesprekken, op het werk of in het gezin, geldt dezelfde belofte: wij zoeken onze woorden niet alleen.
Heer, die uw martelaar Plato hebt gesterkt, geef ons op het juiste ogenblik het rechte en vredige woord.
Bron: Byzantijns synaxarion van 18 november; passio van de heilige Plato van Ancyra.
Heilige Gregorius de Wonderdoener, bisschop van Neocaesarea
Het Evangelie van de dag · Matteüs 13, 31
Een andere gelijkenis stelde Hij hun voor, en sprak: Het rijk der hemelen is gelijk aan een mosterdzaadje, dat iemand op zijn akker zaaide.
Het verhaal
Gregorius de Wonderdoener, geboren in Neocaesarea in Pontus, studeerde enkele jaren bij Origenes in Caesarea in Palestina. Terug in zijn vaderstad werd hij daar rond 240 tot bisschop gewijd. In de levensbeschrijving die hij aan hem wijdde, vertelt de heilige Gregorius van Nyssa dat de stad bij zijn komst zeventien christenen telde, en bij zijn dood nog maar zeventien heidenen.
De les
Zeventien christenen, dat was een mosterdzaadje, en toch heeft een hele stad uiteindelijk onder zijn takken beschutting gevonden. Het Rijk laat zich niet afmeten aan het aantal van wie begint. Ook een kleine Arabischtalige gemeenschap in Brussel, trouw aan haar Goddelijke Liturgie, draagt een belofte van groei die wij nog niet zien.
Christus onze God, laat het kleine zaad van het geloof in ons groeien, tot het velen anderen beschutting biedt.
Bron: Byzantijns synaxarion van 17 november; levensbeschrijving van de heilige Gregorius de Wonderdoener door de heilige Gregorius van Nyssa.
Heilige Matteüs, apostel en evangelist
Het Evangelie van de dag · Matteüs 9, 12
Jesus hoorde het, en sprak: De gezonden hebben geen geneesheer nodig, wel de zieken.
Het verhaal
Matteüs zat in het tolhuis in Kafarnaüm toen Jezus voorbijkwam en tot hem zei: „Volg Mij”. Hij stond op en volgde Hem. Daarna richtte hij een maaltijd aan waar veel tollenaars en zondaars kwamen, wat de farizeeën ergerde. De Kerk schrijft hem het eerste van de vier Evangeliën toe.
De les
Christus antwoordt de farizeeën dat niet de gezonden een geneesheer nodig hebben, maar de zieken. Matteüs hoefde niet eerst waardig te worden voordat hij geroepen werd; hij werd geroepen waar hij zat. De maaltijd die hij gaf, was de eerste vrucht van zijn genezing. De Kerk is in de eerste plaats het huis van wie weet dat hij de geneesheer nodig heeft.
Christus, geneesheer van zielen en lichamen, genees ons en maak ons tot uw disgenoten.
Bron: Byzantijns synaxarion van 16 november; Matteüs 9, 9-13; overlevering van de Kerk over de schrijver van het eerste Evangelie.
Begin van de vasten van Christus’ Geboorte · heiligen Gurias, Samonas en Abibos, martelaren van Edessa
Het Evangelie van de dag · Matteüs 6, 17-18
Maar als gij vast, zalf dan uw hoofd en was uw gezicht, opdat de mensen uw vasten niet merken, maar uw Vader, die in het verborgen is; en uw Vader, die in het verborgen ziet, zal het u vergelden.
Het verhaal
Gurias en Samonas, christenen van Edessa, werden onder Diocletianus gevangengenomen en gedood nadat zij hadden geweigerd te offeren. Enkele jaren later, onder Licinius, gaf de diaken Abibos zichzelf aan bij de vervolgers om de gelovigen te sparen die men om zijnentwil zocht. De christenen van Edessa begroeven hem bij Gurias en Samonas, en de Kerk viert hen samen.
De les
Vandaag begint de vasten van Christus’ Geboorte, veertig dagen van voorbereiding op Kerstmis. Christus vraagt dat ons vasten onopvallend blijft, gekend door de Vader die in het verborgen ziet. Abibos gaf zonder ophef zijn leven om anderen te beschermen, en dat is de geest van deze vasten: iets laten om ruimte te maken. Laten wij deze week een eenvoudige onthouding kiezen en de opbrengst geven aan iemand in nood.
Heer, die gekomen zijt om onder ons geboren te worden, zuiver ons hart in deze vasten, opdat wij U ontvangen in de grot van Betlehem.
Bron: Byzantijns synaxarion van 15 november; Syrische Akten van de martelaren van Edessa; Typikon voor het begin van de vasten van Christus’ Geboorte.
Heilige Filippus, apostel, van Betsaïda
Het Evangelie van de dag · Johannes 14, 8-9
Filippus zei Hem: Heer, laat ons den Vader zien; dan zijn we tevreden. Jesus sprak tot hem: Zo lange tijd ben Ik bij u, en kent ge Mij nog niet, Filippus? Wie Mij heeft gezien, heeft den Vader gezien; hoe zegt ge dan: Laat ons den Vader zien?
Het verhaal
Filippus kwam uit Betsaïda, de stad van Andreas en Petrus. Jezus riep hem met de woorden: „Volg Mij”, en Filippus ging meteen Natanaël zoeken om hem te zeggen dat zij Hem hadden gevonden over wie Mozes had geschreven. Op de avond van het Laatste Avondmaal vroeg hij Jezus hun de Vader te tonen. De overlevering vertelt dat hij het Evangelie in Klein-Azië verkondigde en in Hiërapolis stierf.
De les
Filippus vraagt de Vader te zien, en Jezus antwoordt dat wie Hem gezien heeft, de Vader heeft gezien. Na zoveel tijd met Hem zocht de apostel nog elders wat voor zijn ogen stond. Zijn eerlijke vraag kreeg een van de grootste antwoorden van het Evangelie. Welke vraag hebben wij de Heer nooit durven stellen?
Heer Jezus, beeld van de Vader, toon ons uw gelaat in hen die Gij op onze weg plaatst.
Bron: Byzantijns synaxarion van 14 november; Johannes 1, 43-46 en 14, 8-9; overlevering over het apostolaat van de heilige Filippus.
Heilige Johannes Chrysostomus, aartsbisschop van Constantinopel, patroon van onze parochie
Het Evangelie van de dag · Johannes 21, 17
Hij sprak tot hem een derde maal: Simon, zoon van Johannes, bemint ge Mij? Petrus werd bedroefd, omdat Hij hem voor de derde maal had gezegd: Bemint ge Mij? En hij zeide Hem: Heer, Gij weet alles; Gij weet toch, dat ik U liefheb. Jesus sprak tot hem: Weid mijn schapen.
Het verhaal
Johannes werd rond 349 in Antiochië geboren en preekte er twaalf jaar als priester, met zoveel kracht dat men hem later Chrysostomus noemde, „gouden mond”. Toen hij in 398 aartsbisschop van Constantinopel werd, beperkte hij de uitgaven van zijn huis om ziekenhuizen te stichten en de armen te voeden. Zijn kritiek op de weelde van de machtigen bracht hem in ballingschap, waar hij in 407 stierf. In 438 werden zijn relieken plechtig naar de hoofdstad teruggebracht.
De les
Driemaal vraagt Christus aan Petrus of hij Hem liefheeft, en driemaal vertrouwt Hij hem toe: weid mijn schapen. Johannes begreep dat de kudde voeden evengoed betekende het woord verkondigen als ziekenhuizen openen. Elke zondag vieren wij de Goddelijke Liturgie die zijn naam draagt, en zijn woorden liggen nog altijd op onze lippen. Op deze feestdag ontvangt onze parochie van hem dezelfde opdracht: Christus liefhebben door voor elkaar te zorgen.
Christus onze God, voed door de gebeden van de heilige Johannes Chrysostomus uw kudde met uw woord en met uw Lichaam.
Bron: Byzantijns synaxarion van 13 november; Palladius, Dialoog over het leven van de heilige Johannes Chrysostomus; Socrates, Kerkgeschiedenis, boeken VI en VII.
Heilige Johannes de Barmhartige, patriarch van Alexandrië
Het Evangelie van de dag · Lucas 6, 36
Weest dus barmhartig, zoals ook uw Vader barmhartig is.
Het verhaal
Johannes, afkomstig van Cyprus, werd rond 610 patriarch van Alexandrië. Zijn Leven, geschreven door Leontios van Neapolis, vertelt dat hij bij zijn aankomst een lijst liet opstellen van zijn „meesters”, dat wil zeggen: de armen van de stad, en dat men er duizenden telde. Hij liet hen elke dag voeden. Toen de Perzen Palestina binnenvielen, nam hij de vluchtelingen op en zond hij hulp naar Jeruzalem.
De les
Weest barmhartig zoals uw Vader barmhartig is, zegt Christus. Johannes nam dat woord letterlijk en begon met de armen te tellen, een voor een. Barmhartigheid begint wanneer de armen ophouden een naamloze menigte te zijn. Laten wij de naam leren van iemand die wij voorbijlopen zonder hem te zien.
Christus, Vriend van de mensen, vorm in ons een barmhartig hart zoals dat van uw Vader.
Bron: Byzantijns synaxarion van 12 november; Leven van de heilige Johannes de Barmhartige door Leontios van Neapolis.
Heilige Menas van Egypte, soldaat en martelaar
Het Evangelie van de dag · Johannes 14, 6
Jesus sprak tot hem: Ik ben de weg, de waarheid en het leven; niemand komt tot den Vader, dan door Mij.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat Menas, een Egyptische soldaat, in de tijd van Diocletianus het leger verliet liever dan aan de afgoden te offeren, daarna Christus openlijk beleed en onthoofd werd. Zijn lichaam zou naar Egypte zijn teruggebracht, ten zuidwesten van Alexandrië. Daar verrees het heiligdom van Abu Mena, een groot bedevaartsoord waarvan opgravingen de basilieken hebben blootgelegd. De kleine flesjes van de pelgrims, met zijn beeltenis, zijn in de hele Middellandse Zeewereld teruggevonden.
De les
Jezus noemt zich de weg, de waarheid en het leven. Menas verliet een vooraf uitgestippelde weg om die ene te volgen, en duizenden pelgrims trokken later naar zijn graf. Een bedevaart heeft pas zin als zij naar Christus zelf leidt. De wegen van de heiligen komen allemaal bij Hem uit.
Christus onze God, Gij die de weg zijt, leid onze schreden naar de Vader op voorspraak van uw martelaar Menas.
Bron: Byzantijns synaxarion van 11 november; passio van de heilige Menas; opgravingen van Abu Mena.
Heiligen Erastus, Olympas en Herodion, apostelen van de zeventig
Het Evangelie van de dag · Johannes 13, 35
Hieraan zullen allen erkennen, dat gij mijn leerlingen zijt, wanneer gij elkander liefhebt.
Het verhaal
Aan het einde van de brief aan de Romeinen groet Paulus een lange reeks broeders en zusters. Herodion wordt er zijn verwant genoemd, Olympas wordt gegroet met de heiligen die bij hem zijn, en Erastus wordt schatbewaarder van de stad Korinte genoemd. De Byzantijnse overlevering rekent hen tot de zeventig leerlingen en maakt hen tot bisschoppen van verschillende Kerken.
De les
Hieraan zullen allen herkennen dat gij mijn leerlingen zijt, zegt Christus: aan de liefde die gij voor elkaar hebt. De groeten van Paulus tonen een Kerk van namen, huizen en concrete banden. Een stadsschatbewaarder en een verwant van de apostel hebben er dezelfde plaats. Gemeenschap herkent men eerst aan de zorg waarmee wij elkaars namen bewaren.
Heer, leer ons elkaar zo lief te hebben dat de wereld in ons uw leerlingen herkent.
Bron: Byzantijns synaxarion van 10 november; Romeinen 16, 11-23; overlevering over de zeventig apostelen.
Heiligen Onesiforus en Porfyrius, martelaren
Het Evangelie van de dag · Matteüs 25, 36
Ik was naakt, en gij hebt Mij gekleed; ziek, en gij hebt Mij bezocht: in de gevangenis, en gij zijt Mij komen bezoeken.
Het verhaal
In de tweede brief aan Timoteüs schrijft Paulus, gevangene in Rome, dat Onesiforus hem vaak heeft opgebeurd en zich niet over zijn ketenen heeft geschaamd. Toen hij in Rome aankwam, heeft hij hem ijverig gezocht tot hij hem vond. De overlevering voegt eraan toe dat Onesiforus met Porfyrius de marteldood stierf aan de oevers van de Hellespont.
De les
Ik zat gevangen en gij zijt naar Mij toe gekomen, zegt Christus. Onesiforus wachtte niet tot Paulus hem liet roepen: hij zocht hem in een grote stad. Bezoeken betekent soms lang zoeken naar wie niets meer durft te vragen. Laten wij vandaag aan een eenzaam mens denken en naar hem toe gaan.
Christus, die voor ons geboeid werd, bezoek door onze handen de gevangenen en de vergetenen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 9 november; 2 Timoteüs 1, 16-17; overlevering over het martelaarschap van de heiligen Onesiforus en Porfyrius.
Synaxis van de aartsengelen Michaël en Gabriël en van alle hemelse machten
Het Evangelie van de dag · Matteüs 18, 10
Zorgt er voor, dat gij geen van deze kleine gering acht; want Ik zeg u: Hun engelen in de hemel zien altijd het aanschijn van mijn Vader, die in de hemel is.
Het verhaal
In het Evangelie is het de aartsengel Gabriël die naar Nazaret wordt gezonden om Maria te verkondigen dat zij de Zoon van de Allerhoogste zal ontvangen. Eerder had hij aan Zacharias de geboorte van Johannes aangekondigd. Michaël verschijnt in het boek Daniël, in de brief van Judas en in de Openbaring als degene die strijdt voor het volk van God. De Kerk eert vandaag samen de aartsengelen Michaël en Gabriël en alle hemelse machten.
De les
Christus zegt dat de engelen van de kleinen voortdurend het aanschijn van de Vader zien. Wie door de wereld vergeten wordt, valt nooit buiten Gods blik. Gabriël bracht een boodschap aan een meisje uit een onbekend dorp, en Michaël waakt over een volk zonder macht. Wie een kleine minacht, vergeet wie over hem waakt.
Heer van de hemelse machten, zend uw engelen om te waken over onze kinderen en over alle kleinen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 8 november; Lucas 1, 11-38; Daniël 12, 1; Judas 9; Openbaring 12, 7.
Heilige Lazarus de Styliet, van de berg Galesion
Het Evangelie van de dag · Marcus 1, 35
Zeer vroeg in de morgen stond Hij op, en ging heen; Hij begaf zich naar een eenzame plaats, om er te bidden.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat Lazarus zich in de elfde eeuw, na een lange pelgrimstocht naar Jeruzalem, vestigde op de berg Galesion bij Efeze. Zijn Leven, geschreven door zijn leerling Gregorius, toont hem levend op een zuil, in gebed en soberheid. Rondom hem ontstonden geleidelijk kloosters. Hij stierf in 1053, omringd door hen die gekomen waren om bij hem te bidden.
De les
Marcus toont Jezus die vóór de dageraad opstaat om op een eenzame plaats te bidden. Lazarus maakte van die eenzame plaats zijn woning, en anderen kwamen daar met hem God zoeken. Biddende eenzaamheid verwijdert ons niet van de anderen; zij brengt hen vaak samen. Waar ligt, in onze dagen, onze eenzame plaats?
Christus, die vóór de dageraad bad, trek ons naar de stilte waar Gij ons verwacht.
Bron: Byzantijns synaxarion van 7 november; Leven van de heilige Lazarus van de Galesion door de monnik Gregorius.
Heilige Paulus de Belijder, patriarch van Constantinopel
Het Evangelie van de dag · Johannes 14, 27
Vrede laat Ik u na, mijn vrede geef Ik u; niet zoals de wereld die geeft, geef Ik hem u. Uw hart zij niet ontsteld, noch bevreesd.
Het verhaal
Paulus werd rond 337 bisschop van Constantinopel, op het moment dat de aanhangers van Arius het geloof van Nicea aanvochten. Hij werd meermaals van zijn zetel verdreven, teruggeroepen en opnieuw verdreven. De geschiedschrijvers Socrates en Sozomenos vermelden dat hij ten slotte naar Cucusus in Armenië werd verbannen, waar hij rond 350 stierf, waarschijnlijk door zijn bewakers gewurgd.
De les
Christus belooft een vrede die de wereld niet geeft, en Paulus heeft die bewaard door ballingschap en terugkeer heen. Zijn leven was nooit rustig, en toch verloor het zijn midden niet. De vrede van Christus hangt niet af van de plaats of van de afloop. Zij blijft waar het geloof ongeschonden blijft.
Heer, schenk ons uw vrede te midden van de stormen en bewaar ongeschonden het geloof van de Vaders van Nicea.
Bron: Byzantijns synaxarion van 6 november; Socrates, Kerkgeschiedenis, boek II; Sozomenos, Kerkgeschiedenis, boek IV.
Heiligen Galaktion en Episteme, martelaren van Emesa
Het Evangelie van de dag · Matteüs 19, 6
Ze zijn dus geen twee meer, maar één vlees. Wat dus God heeft verenigd, dat scheide geen mens.
Het verhaal
Over Galaktion en Episteme weten wij vooral wat de overlevering van Emesa, het huidige Homs, heeft bewaard. Zij vertelt dat Galaktion, zoon van ouders die christen waren geworden, met Episteme trouwde en haar tot het doopsel bracht. In onderling overleg kozen zij daarna het monnikenleven. Tijdens een vervolging werden zij gevangengenomen, beleden samen Christus en stierven op dezelfde dag.
De les
Wat God heeft verbonden, zegt Christus, mag de mens niet scheiden. Galaktion en Episteme maakten van hun band een gemeenschappelijke weg naar God, tot in hun zwaarste keuzes. Hun huwelijk was eerder een tocht in dezelfde richting dan een terugtrekking met z’n tweeën. Een paar dat samen bidt, leert samen beslissen.
Heer, zegen onze gezinnen en maak van elk verbond een weg naar uw koninkrijk.
Bron: Byzantijns synaxarion van 5 november; passio van de heiligen Galaktion en Episteme.
Heilige Joannikios de Grote, monnik van de Olympus
Het Evangelie van de dag · Matteüs 6, 24
Niemand kan twee heren dienen; hij zal of den een haten en den ander beminnen, of den een aanhangen en den ander verachten. Gij kunt God niet dienen en de mammon.
Het verhaal
Joannikios, rond 754 in Bithynië geboren, diende vele jaren in het keizerlijke leger. Zijn Leven vertelt dat hij eerst de denkbeelden van de iconoclasten deelde en daarna terugkeerde tot de verering van de iconen. Rond zijn veertigste verliet hij het leger voor het monnikenleven op de Olympus in Bithynië. Daar leefde hij tot op hoge leeftijd, door velen geraadpleegd en trouw aan de heilige iconen.
De les
Niemand kan twee heren dienen, zegt Christus, en Joannikios heeft die verdeeldheid gekend voordat hij koos. Zijn ommekeer wiste zijn soldatenjaren niet uit; hij gaf ze een einde en een nieuwe zin. Het is nooit te laat om te weten wie wij dienen. Laten wij de Heer de eerste plaats geven in de beslissingen van vandaag.
Christus onze God, maak ons verdeelde hart één, opdat het U alleen dient.
Bron: Byzantijns synaxarion van 4 november; Leven van de heilige Joannikios door de monnik Petrus.
Heiligen Akepsimas de bisschop, Jozef de priester en Aïthalas de diaken, martelaren van Perzië
Het Evangelie van de dag · Lucas 22, 32
Maar Ik heb voor u gebeden, dat uw geloof niet zou bezwijken; en gij, wanneer ge u bekeerd hebt, bevestig dan uw broeders.
Het verhaal
De Syrische Akten van de Perzische martelaren verhalen hoe de toen zeer oude bisschop Akepsimas onder Sjapoer II werd gevangengenomen, samen met de priester Jozef en de diaken Aïthalas. Zij bleven lang in de gevangenis, werden ondervraagd en geslagen, en verloochenden Christus niet. Akepsimas stierf onder de slagen; Jozef en Aïthalas werden later ter dood gebracht.
De les
Jezus zegt tot Petrus dat Hij gebeden heeft opdat zijn geloof niet zou bezwijken, en vraagt hem zijn broeders te versterken. In de Perzische gevangenis hebben de oude bisschop, de priester en de diaken elkaar gesteund. Geen van hen droeg de last van de trouw alleen. Wie in onze omgeving blijft overeind omdat wij voor hem bidden?
Heer, die voor Petrus hebt gebeden, richt door ons gebed hen op wier geloof wankelt.
Bron: Byzantijns synaxarion van 3 november; Syrische Akten van de Perzische martelaren.
Allerzielen · heilige Acindynus en zijn gezellen, martelaren
Het Evangelie van de dag · Johannes 6, 40
Dit is de wil van den Vader, die Mij gezonden heeft, dat wie den Zoon aanschouwt en in Hem gelooft, het eeuwige leven heeft, en dat Ik hem op de jongste dag zal doen verrijzen.
Het verhaal
Op 2 november gedenkt de Latijnse Kerk alle overleden gelovigen, en in België bezoeken de families op deze twee dagen de graven van hun dierbaren. De Byzantijnse Kerk bidt voor haar overledenen vooral op de zielenzaterdagen vóór de Grote Vasten en vóór Pinksteren, en noemt hen in elke Goddelijke Liturgie bij naam. Ons synaxarion gedenkt vandaag ook Acindynus en zijn gezellen, martelaren van Perzië in de vierde eeuw.
De les
Christus belooft wie in Hem gelooft het eeuwige leven en de opwekking op de laatste dag. Bidden voor onze overledenen is niet alleen een herinnering, maar een daad van geloof in die belofte; daarom zingt de Kerk voor hen: „Eeuwige gedachtenis”. Elk gezin kan de namen van zijn overledenen aan de priester geven, zodat zij in de Goddelijke Liturgie genoemd worden.
Christus, geef rust aan uw ontslapen dienaren, in een oord van licht, waar geen pijn is, geen droefheid en geen zuchten.
Bron: Kalender van de Latijnse Kerk op 2 november; Byzantijnse dienst voor de overledenen; Byzantijns synaxarion van 2 november.
Allerheiligen · heiligen Cosmas en Damianus, de onbaatzuchtige artsen
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 8
Zalig de zuiveren van hart; want ze zullen God zien.
Het verhaal
De Latijnse Kerk viert op 1 november het feest van Allerheiligen, dat sinds de negende eeuw in het Westen verspreid is; in België is het een feestdag. De Byzantijnse Kerk viert alle heiligen op de zondag na Pinksteren. Onze parochie, die in een land met een Latijnse traditie leeft, bidt vandaag met de plaatselijke Kerk en gedenkt tegelijk, volgens haar synaxarion, de heiligen Cosmas en Damianus, artsen die genazen zonder loon te vragen.
De les
Zalig de zuiveren van hart, want zij zullen God zien: dat verbindt alle heiligen, bekende en onbekende. De meesten hebben geen geschreven levensverhaal en geen dag op de kalender; zij leefden hun trouw in een gezin, een beroep of een ziekte. Heiligheid is geen voorrecht van enkelen, maar de roeping van iedere gedoopte, en de heiligen die ons het naast staan, zijn misschien mensen die wij bij hun naam gekend hebben.
Christus, zuiver ons hart op voorspraak van al uw heiligen, opdat wij U zien.
Bron: Kalender van de Latijnse Kerk op 1 november; Byzantijns synaxarion van 1 november voor de heiligen Cosmas en Damianus.
Heilige Epimachus, martelaar; gedachtenis van heiligen uit de zeventig leerlingen
Het Evangelie van de dag · Lucas 10, 16
Wie u hoort, hoort Mij, en wie u versmaadt, versmaadt Mij; maar wie Mij versmaadt, versmaadt Hem die Mij heeft gezonden.
Het verhaal
Epimachus leefde in Egypte en kwam tijdens een vervolging in de derde eeuw naar Alexandrië, juist toen de christenen van de stad werden opgespoord. Hij gaf zichzelf te kennen en werd ter dood gebracht. De Kerk gedenkt op die dag samen met hem enkele van de zeventig leerlingen die de Heer uitzond, van wie de namen ons zijn overgeleverd zonder uitgewerkt verhaal.
De les
Het woord van Christus komt tot ons door gezondenen, en Hij zegt dat wie hen hoort, Hem hoort. Epimachus trad zelf naar voren, en van de zeventig zijn ons alleen namen gebleven, maar wat zij droegen heeft ons bereikt. Dit vers vraagt dus eerst naar ons horen: hoe ontvangen wij wie ons het geloof leert?
Heer, maak ons getuigen zonder naam, maar trouw aan uw woord.
Bron: Byzantijns synaxarion van 31 oktober; lijdensverhaal van de heilige Epimachus te Alexandrië; gedachtenis van heiligen uit de zeventig leerlingen.
Heiligen Zenobius en Zenobia, broer en zuster
Het Evangelie van de dag · Johannes 11, 25
Jesus sprak tot haar: Ik ben de verrijzenis en het leven. Wie in Mij gelooft, zal leven, ook al is hij gestorven;
Het verhaal
Zenobius was bisschop van Aegeae in Cilicië, en zijn zuster Zenobia woonde bij hem. Zij hadden van hun ouders een erfenis ontvangen en die besteed aan de zorg voor en het voeden van de armen van de streek. Tijdens de vervolging aan het begin van de vierde eeuw wilde Zenobia haar broer niet alleen voor de rechter laten staan, en zij werden samen ter dood gebracht.
De les
Christus past het woord verrijzenis op zichzelf toe, en Hij voegt eraan toe dat wie in Hem gelooft zal leven, ook al sterft hij. Broer en zus leefden als mensen die de dood niet vrezen, omdat een leven dat niet eindigt het gebruik van bezit verandert. Dat te geloven maakt alles wat wij vrezen te verliezen bij voorbaat lichter.
Christus, verrijzenis en leven, geef ons aan onze broeders terug voor de dag van de beproeving.
Bron: Byzantijns synaxarion van 30 oktober; lijdensverhaal van de heiligen Zenobius en Zenobia van Aegeae in Cilicië.
Heilige Anastasia de Romeinse, moniale en martelares
Het Evangelie van de dag · Matteüs 19, 29
En al wie zijn huis, broers of zusters, vader of moeder, vrouw of kinderen of akkers verlaat om mijn Naam, hij zal het honderdvoud ontvangen, en het eeuwige leven verwerven.
Het verhaal
Anastasia verloor haar ouders zeer jong en werd bij Rome opgevoed in een kleine gemeenschap van godgewijde vrouwen, onder leiding van een oudere zuster. Daar kreeg zij een huis en zusters in de plaats van het gezin dat zij had verloren. Tijdens een vervolging in de derde eeuw werd zij gearresteerd en ter dood gebracht, zonder haar gelofte te verloochenen.
De les
De Heer belooft aan wie huis en verwanten heeft verlaten veel meer terug te geven; Anastasia ontving dat al voor haar dood, in de vorm van zusters die haar hebben opgevoed. Een parochie is bedoeld om dat huis te zijn, voor weduwen, studenten en nieuwkomers. Iemand na de Goddelijke Liturgie aan onze tafel uitnodigen, is een manier om die belofte waar te maken.
Moeder Gods, bid dat onze parochie een huis wordt voor wie geen huis meer heeft.
Bron: Byzantijns synaxarion van 29 oktober; lijdensverhaal van de heilige Anastasia de Romeinse.
Heilige Parascheva van Ikonium, martelares
Het Evangelie van de dag · Matteüs 25, 40
Dan zal de Koning hun antwoorden: Voorwaar, Ik zeg u: Wat gij voor één van mijn geringste broeders gedaan hebt, dat hebt gij voor Mij gedaan.
Het verhaal
Parascheva werd te Ikonium geboren uit christelijke ouders, en haar naam betekent Vrijdag, de dag van het Lijden, omdat zij op die dag geboren was. Toen zij wees was geworden, verdeelde zij wat haar ouders haar hadden nagelaten en leefde onder de armen van de stad. In de tweede eeuw werd zij gearresteerd en om haar geloof ter dood gebracht.
De les
Christus zegt dat wat aan de geringste wordt gedaan, aan Hem wordt gedaan: er bestaat dus geen anonieme naastenliefde. Parascheva droeg de naam van de Vrijdag en leefde bij hen naar wie niemand omzag. Laten wij deze week tijd nemen voor een bezoek, en niet alleen voor een gave die van ver wordt gestuurd.
Heer, laat ons uw gelaat herkennen in wie wij dienen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 28 oktober; lijdensverhaal van de heilige Parascheva van Ikonium.
Heilige Nestor, martelaar
Het Evangelie van de dag · Lucas 9, 24
Want wie zijn leven wil redden, zal het verliezen; maar wie zijn leven verliest om Mijnentwil, zal het redden.
Het verhaal
Nestor was een jonge christen van Thessalonica, onderricht door Demetrius, die toen gevangenzat. Hij bood zich aan bij de spelen van de stad, waar een befaamde vechter zijn tegenstanders voor de menigte doodde, en hij versloeg hem. Toen men hem verhoorde, zei hij waar zijn kracht vandaan kwam, en hij werd de dag na zijn leraar ter dood gebracht.
De les
Wie zijn leven wil redden, zal het verliezen: Nestor liet zijn veiligheid buiten beschouwing, hij maakte een einde aan een schouwspel van dood. Hij was jong, en een oudere man had hem gegeven waarop hij kon staan. In onze gezinnen zal wat wij de jongeren over ons geloof zeggen, hun dienen op de dag dat wij er niet zijn.
Christus, houd de jongeren van onze parochie staande, en geef ons woorden die hen begeleiden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 27 oktober; Thessalonicaanse overlevering verbonden met de heilige Demetrius.
Heilige Demetrius van Thessalonica, grote martelaar
Het Evangelie van de dag · Johannes 15, 20
Denkt aan het woord, dat Ik u heb gezegd: Een dienaar is niet meer dan zijn heer. Heeft men Mij vervolgd, dan zal men ook u vervolgen; heeft men mijn woord geacht, dan zal men ook het uwe achten.
Het verhaal
Demetrius leed de marteldood te Thessalonica aan het begin van de vierde eeuw, tijdens de vervolging onder Diocletianus. Zijn stad hield hem voor haar beschermer, en op zijn graf werd een grote basiliek gebouwd. Men noemt hem myroblyt vanwege de welriekende olie die volgens de overlevering uit zijn relieken vloeide; de Kerk viert hem vooral als een getuige die zichzelf niet heeft gespaard.
De les
De Heer waarschuwt zijn leerlingen dat de dienaar niet beter zal worden behandeld dan de meester. Demetrius was een aanzienlijk man in zijn stad, en dat heeft hem niet beschermd. Wanneer ons geloof ons spot oplevert op het werk of op school, overkomt ons niets vreemds: wij staan op onze plaats achter Hem.
Heer, geef ons zonder bitterheid de verachting te verdragen die uw naam oproept.
Bron: Byzantijns synaxarion van 26 oktober; lijdensverhaal van de heilige Demetrius van Thessalonica.
Heiligen Marcianus en Martyrius, notarii
Het Evangelie van de dag · Lucas 12, 11-12
En wanneer men u in de synagogen en voor vorsten en machthebbers brengt, weest dan niet bezorgd, hoe of wat gij zult antwoorden of zeggen; want de Heilige Geest zal u leren in dat uur, wat gij moet zeggen.
Het verhaal
Marcianus en Martyrius dienden in de vierde eeuw als notarii van de Kerk van Constantinopel, de een lector, de ander subdiaken. Hun werk was het opschrijven en bewaren van de akten en de briefwisseling van de bisschop, in een stad die door de ariaanse strijd verdeeld was. Zij weigerden te veranderen wat zij moesten doorgeven, en daarvoor werden zij gedood.
De les
De Heer belooft dat de Geest ons zal leren wat te zeggen op het uur van het verhoor, en Hij belooft niet ons de vraag te besparen. Marcianus en Martyrius hadden maar één woord nodig: dit stuk blijft zoals het is. Er zijn uren waarin het hele geloof van een mens in één geweigerde correctie ligt.
Geest van waarheid, leer ons onze woorden op het uur dat wij moeten antwoorden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 25 oktober; lijdensverhaal van de heilige notarii van Constantinopel.
Heilige Arethas en zijn gezellen, martelaren van Najran
Het Evangelie van de dag · Johannes 12, 24
Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Zo de graankorrel niet in de aarde valt en sterft, blijft ze alleen; maar zo ze sterft, brengt ze rijke vruchten voort.
Het verhaal
Omstreeks 523 werd de stad Najran in Zuid-Arabië na een beleg ingenomen en werd haar christelijke gemeenschap ter dood gebracht. Arethas, een vooraanstaand man op hoge leeftijd, werd gedood samen met een groot aantal mannen en vrouwen. De gedachtenis van deze Arabische martelaren is in het Oosten levend gebleven en herinnert eraan dat het geloof het schiereiland lang voor onze tijd bereikte.
De les
De graankorrel die in de aarde valt en sterft, draagt vrucht, en een Kerk die op één plaats is uitgewist, komt elders weer op. Wij zijn in Brussel de nazaten van oosterse gemeenschappen die veel hebben verloren. De taal, de gezangen en de gedachtenis van onze vaderen bewaren is geen heimwee: het is zaad in de aarde voor onze kinderen.
Christus, gedenk de Kerken van het Oosten, en geef dat onze kinderen bewaren wat de vaderen ons hebben overgeleverd.
Bron: Byzantijns synaxarion van 24 oktober; marteldood van de christenen van Najran, omstreeks 523.
Heilige Jakobus, broeder des Heren, eerste bisschop van Jeruzalem
Het Evangelie van de dag · Matteüs 7, 24
Een ieder dus, die deze woorden van Mij hoort, en ze in beoefening brengt, zal gelijk zijn aan een wijzen man, die zijn huis bouwde op een rots.
Het verhaal
Jakobus stond in de eerste decennia aan het hoofd van de Kerk van Jeruzalem, en hij sloot de vergadering waar men besloot de bekeerde heidenen geen nutteloze lasten op te leggen. De brief die zijn naam draagt, dringt aan op een geloof dat in daden zichtbaar wordt. Hij stierf als martelaar te Jeruzalem omstreeks het jaar 62, en de Goddelijke Liturgie die zijn naam draagt, wordt in het Oosten nog gevierd.
De les
Christus vergelijkt wie zijn woord in praktijk brengt met iemand die op de rots bouwt. Jakobus heeft zijn leven lang hetzelfde herhaald, zowel in zijn beslissingen als in zijn brief. Het huis op de rots onderscheidt zich pas op de dag van de regen.
Heer, laat uw woord in ons daden worden, en onze daden een stevig huis.
Bron: Byzantijns synaxarion van 23 oktober; Handelingen 15; brief van Jakobus.
Heilige Abercius van Hiërapolis, apostelgelijke
Het Evangelie van de dag · Johannes 10, 11
Ik ben de goede herder. De goede herder geeft zijn leven voor de schapen.
Het verhaal
Abercius was in de tweede eeuw bisschop van Hiërapolis in Frygië. Een stenen opschrift met zijn naam, in die streek teruggevonden, zegt dat hij tot Rome en tot over de Eufraat reisde en overal hetzelfde volk en hetzelfde voedsel van het geloof aantrof. Zijn tochten waren die van een herder die zijn schapen opzoekt waar zij zijn.
De les
De goede herder bewaakt de kudde niet van verre: hij gaat op weg. Een bisschop uit de tweede eeuw doorkruiste het Oosten om verspreide gemeenten te bezoeken, zoals ook de onze over Brussel verspreid is. Iemand opbellen die men maanden niet in de kerk heeft gezien, is een concrete manier om die weg werkelijk te gaan.
Goede Herder, leid ons naar hen uit onze parochie die zijn weggebleven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 22 oktober; opschrift van Abercius van Hiërapolis, tweede eeuw.
Heilige Hilarion de Grote
Het Evangelie van de dag · Matteüs 19, 21
Jesus zeide hem: Zo ge volmaakt wilt zijn, ga dan verkopen wat ge bezit, geef het aan de armen, en ge zult een schat in de hemel bezitten. Kom dan, en volg Mij.
Het verhaal
Hilarion werd omstreeks 291 bij Gaza geboren en naar Alexandrië gestuurd om te studeren, waar hij christen werd. Hij bezocht de heilige Antonius in de Egyptische woestijn, keerde daarna naar zijn land terug, verkocht de erfenis van zijn ouders en vestigde zich in de eenzaamheid bij Gaza. Leerlingen voegden zich bij hem, en het monnikendom van Palestina begon rondom hem.
De les
De raad aan de rijke jongeman werd voor Hilarion niet verzacht: eerst liet hij zijn bezit achter, en pas daarna vond hij wat hij met zijn leven moest doen. Weinigen van ons zullen alles verkopen, maar ieder kan één ding noemen dat hem vasthoudt, en dat noemen is al een begin van losraken.
Heer, maak onze handen los van wat wij vasthouden zonder het nodig te hebben.
Bron: Byzantijns synaxarion van 21 oktober; Leven van Hilarion door de heilige Hiëronymus.
Heilige Artemius, grote martelaar
Het Evangelie van de dag · Matteüs 16, 26
Wat baat het den mens, zo hij de hele wereld wint, maar schade lijdt aan zijn ziel? Of wat zal de mens in ruil geven voor zijn ziel?
Het verhaal
Artemius bekleedde in het Egypte van de vierde eeuw een hoog militair ambt onder keizer Constantius II. Toen Julianus terugkeerde naar de verering van de oude goden, verborg Artemius zijn geloof niet; hij verloor zijn rang en omstreeks 362 zijn leven. Zijn akten bewaren de herinnering aan een verhoor door de keizer zelf, waarin hij weigerde zijn ambt te redden ten koste van een verloochening.
De les
De vraag van het Evangelie is eenvoudig: wat baat het de wereld te winnen en zichzelf te verliezen. Artemius had iets te verliezen, en juist daarom weegt zijn weigering. Ook wij hebben een functie, een goede naam, een rustig leven; weten wij vooraf wat wij niet zullen verkopen?
Christus, U kent de prijs van elke plaats die wij bekleden; leer ons die te bekleden zonder eraan toe te behoren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 20 oktober; lijdensverhaal van de heilige Artemius onder Julianus, omstreeks 362.
De heilige profeet Joël
Het Evangelie van de dag · Johannes 7, 38
wie in Mij gelooft. Zoals de Schrift heeft gezegd: "Stromen van levend water zullen uit zijn binnenste vloeien".
Het verhaal
Joël sprak tot Juda na een landbouwramp, toen de sprinkhanen alles hadden verslonden en de tempelgaven ophielden bij gebrek aan koren. Hij riep het volk op tot vasten en tot inwendige ommekeer, niet tot het scheuren van de kleren. Daarna kondigde hij aan dat God zijn Geest zou uitgieten over alle vlees, woorden die Petrus op Pinksteren zou aanhalen.
De les
De Geest is niet voorbehouden aan priesters of geleerden: Hij is beloofd aan alle vlees, dus ook aan de kinderen en de ouderen van onze gemeenschap. Wie gelooft draagt een bron in zich, en een bron herkent men aan wat zij rondom haar laaft. Wie heeft de laatste dagen iets aan ons geloof gehad?
Christus, doe in ons het levend water opwellen dat U hebt beloofd.
Bron: Byzantijns synaxarion van 19 oktober; boek Joël, hoofdstukken 2 en 3.
Heilige Lucas, apostel en evangelist
Het Evangelie van de dag · Lucas 10, 2
En Hij sprak tot hen: De oogst is groot, maar werklieden zijn er weinig. Vraagt dus den Heer van de oogst, dat Hij werklieden zendt in zijn oogst.
Het verhaal
Lucas was arts en volgens de oude overlevering afkomstig uit Antiochië; hij vergezelde de heilige Paulus op zijn reizen tot in Rome. Hij had de Heer niet gezien: hij verzamelde de getuigenissen van wie Hem gezien hadden en bracht ze op orde. Zijn evangelie bewaart verhalen die de andere niet bewaren, en daarna schreef hij de Handelingen van de Apostelen.
De les
Lucas diende het werk van een ander en schreef met zorg op wat anderen hadden gezien. De oogst is groot en de arbeiders zijn weinig. Ook in onze parochie wachten de catechese, het koor en het bezoek aan zieken op iemand, en die iemand kunnen wij zijn.
Heer van de oogst, zend arbeiders, en reken ons onder hen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 18 oktober; proloog van het evangelie volgens Lucas.
De heilige profeet Hosea
Het Evangelie van de dag · Matteüs 9, 13
Gaat, en leert wat het zeggen wil: „Barmhartigheid wil Ik, en geen offerande.” Ik ben niet gekomen, om de rechtvaardigen, maar om de zondaars te roepen.
Het verhaal
Hosea profeteerde in de achtste eeuw voor Christus in het noordelijke koninkrijk, in een tijd van welvaart en eredienst die met heidense praktijken vermengd was. Hij verweet het volk een godsdienst van gebaren: talrijke offers en een leven zonder trouw. Zijn bekendste woord is dat God barmhartigheid wil en geen offer, kennis van God eerder dan brandoffers.
De les
Wij kunnen alles doen wat zichtbaar is en toch missen waar het om gaat. Christus nam dit woord van Hosea over om hen te verdedigen die men zijn tafel onwaardig vond. De echte maat van onze godsdienst blijkt uit de manier waarop wij omgaan met wie in de familie aan de kant is gezet.
Heer, leer ons de barmhartigheid die U verkiest boven onze offergaven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 17 oktober; boek Hosea, hoofdstuk 6.
Heilige Longinus de honderdman
Het Evangelie van de dag · Marcus 15, 39
Toen nu de hoofdman, die tegenover Hem post had gevat, zag, dat Hij onder zulke omstandigheden gestorven was, sprak hij: Waarachtig, deze man was Gods Zoon.
Het verhaal
Longinus had het bevel over de wacht die met de terechtstelling op Golgota was belast. Toen hij zag hoe Christus de geest gaf, verklaarde hij voor allen dat Hij Gods Zoon was. De overlevering vertelt dat hij daarna het leger verliet, naar Kappadocië terugkeerde om daar het Evangelie te verkondigen, en er werd gedood. Zijn naam komt niet in de Evangelies voor, die hem enkel de honderdman noemen.
De les
Wie als eerste de godheid van Christus heeft beleden, had Hem niet verrezen gezien, maar sterven. Geloof kan geboren worden op het slechtste ogenblik, en niet alleen wanneer alles opheldert. Als iemand van onze naasten rouwt, laten wij hem opzoeken zonder naar verklarende woorden te zoeken.
Zoon van God, geef dat wij U erkennen ook op het uur waarop alles verloren lijkt.
Bron: Byzantijns synaxarion van 16 oktober; Marcus 15, 39; Cappadocische overlevering over de heilige Longinus.
Heilige Lucianus, priester van Antiochië
Het Evangelie van de dag · Johannes 12, 26
Zo iemand mijn dienaar wil zijn, hij volge Mij na; en waar Ik ben, daar zal ook mijn dienaar zijn. Zo iemand Mij dient, dan zal de Vader hem eren.
Het verhaal
Lucianus gaf onderricht te Antiochië en wijdde zijn leven aan de tekst van de Schriften, waarvan hij een herziening tot stand bracht die in het Oosten lang gebruikt is. Hij vormde talrijke leerlingen en hield school in de stad. Onder Maximinus gearresteerd, werd hij naar Nicomedië gebracht en stierf er in de gevangenis omstreeks 312, na een lange opsluiting.
De les
Christus dienen, zegt het Evangelie, is Hem volgen daar waar Hij is. Lucianus volgde Hem eerst in het geduldige werk aan een tekst, daarna in de gevangenis. De dienst van de Kerk bestaat ook uit taken zonder glans: laten wij deze week twee uur geven aan een taak waarover niemand spreekt.
Heer, laat uw woord dat wij studeren in ons een geleefd woord worden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 15 oktober; oude berichten over de Lucianische recensie en de dood van de heilige Lucianus omstreeks 312.
Heilige Parascheva van Epivatos, moniale
Het Evangelie van de dag · Matteüs 6, 33
Maar zoekt eerst het rijk Gods en zijn gerechtigheid, en dit alles zal u worden geschonken als toegift.
Het verhaal
Parascheva werd geboren te Epivatos, bij Constantinopel, in een welgesteld gezin. Na de dood van haar ouders zag zij af van haar erfenis, ging op bedevaart en leefde lange jaren bij de Jordaan, om daarna in haar dorp te sterven. Haar relieken werden later naar de Balkan overgebracht, en zij wordt vereerd door Serven, Bulgaren en Roemenen.
De les
Eerst het Koninkrijk zoeken betekent niet het noodzakelijke verachten, maar het op zijn plaats zetten. Parascheva nam één keer een beslissing over haar erfenis, en dat bepaalde heel de rest van haar leven. Laten wij naar het budget van deze maand kijken en van tevoren een deel vastleggen om weg te geven, voordat er niets meer over is.
Heer, leer ons uw Koninkrijk te zoeken voordat wij onze reserves tellen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 14 oktober; leven van de heilige Parascheva van Epivatos en overbrenging van haar relieken.
Heilige Carpus en Papylus, martelaren van Pergamum
Het Evangelie van de dag · Matteüs 11, 29
Neemt mijn juk op, en leert van Mij, omdat Ik zachtmoedig ben en nederig van harte; dan vindt gij rust voor uw zielen.
Het verhaal
Carpus, bisschop, en Papylus, diaken, werden in de tweede eeuw te Pergamum gearresteerd. Hun akten bewaren een kort verhoor: aan wie hem vroeg of hij kinderen had, antwoordde Papylus dat hij er velen had, in alle provincies, omdat zij in God zijn kinderen waren. Zij werden tot de vuurdood veroordeeld en baden zwijgend.
De les
Christus nodigt uit zijn juk op te nemen omdat het zacht is en zijn last licht. Carpus en Papylus antwoordden zonder hun stem te verheffen en zonder één woord toe te geven, en hun zachtheid hield beter stand dan de drift van hun rechters. Bij het volgende gesprek dat thuis oploopt gaat de toon eerst omlaag voordat de waarheid gezegd kan worden.
Heer, zachtmoedig en nederig van hart, leer ons antwoorden zonder onze stem te verheffen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 13 oktober; akten van de heiligen Carpus, Papylus en Agathonice.
Heiligen Tarachus, Probus en Andronicus, martelaren van Cilicië
Het Evangelie van de dag · Lucas 12, 8
Ik zeg u: Wie Mij belijdt voor de mensen, hem zal ook de Mensenzoon voor Gods engelen belijden.
Het verhaal
De akten van deze drie martelaren behoren tot de oudste die in het Oosten bewaard zijn. Zij werden driemaal verhoord door de gouverneur Maximus, in drie steden van Cilicië, en gaven elke keer hetzelfde antwoord. Tarachus, een oud-soldaat, weigerde zelfs de naam te noemen die de staat hem toekende, en zei alleen dat hij christen was. Alle drie werden te Anazarbus gedood.
De les
Christus belooft voor de engelen van God te erkennen wie Hem voor de mensen heeft erkend. Deze drie mannen werden niet één keer getoetst, maar drie keer, en het derde antwoord kostte meer dan het eerste. Trouw blijkt in de herhaling, in de afspraak die al gemaakt is en al vermoeit.
Heer, bewaar onze trouw niet alleen op de eerste dag maar ook op de laatste.
Bron: Byzantijns synaxarion van 12 oktober; akten van de martelaren Tarachus, Probus en Andronicus.
Heilige Filippus, een van de zeven diakens
Het Evangelie van de dag · Marcus 16, 15
En Hij sprak tot hen: Gaat heel de wereld door, en predikt het evangelie aan ieder schepsel.
Het verhaal
Filippus was een van de zeven mannen die de apostelen aanstelden voor de dienst van de gemeente van Jeruzalem. De Handelingen tonen hem predikend in Samaria, en daarna op de weg naar Gaza bij een hoge Ethiopische ambtenaar die Jesaja las zonder het te begrijpen. Hij legde hem de passage uit en doopte hem ter plaatse in het water. Daarna vestigde hij zich in Caesarea.
De les
De opdracht het Evangelie aan heel de schepping te verkondigen begint bij één mens die men onderweg ontmoet. Filippus luisterde eerst naar wat de ander las, en sprak daarna. Wanneer een collega ons iets over het geloof vraagt, weegt één waar woord zwaarder dan een betoog; hebben wij dat woord klaar?
Heer, breng hen die zoeken op onze weg, en geef ons eenvoudige woorden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 11 oktober; Handelingen 6, 5 en Handelingen 8, 26-40.
Heiligen Eulampius en Eulampia, martelaren van Nicomedië
Het Evangelie van de dag · Lucas 21, 19
Door uw standvastigheid zult gij uw ziel behouden.
Het verhaal
Eulampius, een jonge christen uit Nicomedië, werd onder Diocletianus gearresteerd omdat hij een vervolgingsedict in het openbaar had gelezen en aan de kaak gesteld. Toen zijn zuster Eulampia van zijn vonnis hoorde, meldde zij zich vrijwillig bij de rechtbank om zijn lot te delen. Het synaxarion vertelt dat zij op dezelfde dag werden terechtgesteld, aan het begin van de vierde eeuw.
De les
Christus zegt dat wij door volharding ons leven zullen behouden. Een zuster koos ervoor de beproeving van haar broer binnen te gaan in plaats van hem bij de uitgang op te wachten. In onze families maakt op dit ogenblik iemand iets zwaars door: laten wij naar hem toe gaan tijdens de beproeving, niet alleen erna.
Heer, geef dat wij bij onze naasten blijven in de tijd van beproeving.
Bron: Byzantijns synaxarion van 10 oktober; passie van de heiligen Eulampius en Eulampia te Nicomedië.
Heilige Jakobus, zoon van Alfeüs, apostel
Het Evangelie van de dag · Matteüs 9, 9
Toen Jesus vandaar verder ging, zag Hij een man, Matteüs genaamd, bij het tolhuis zitten. Hij zeide tot hem: Volg Mij. En hij stond op, en volgde Hem.
Het verhaal
Jakobus, de zoon van Alfeüs, staat in alle vier de lijsten van de twaalf apostelen, en de Evangelies geven geen enkel woord van hem weer. Hij was met de elf in de bovenzaal na de Hemelvaart. De overlevering laat hem prediken in Judea en daarna buiten Palestina, en als martelaar sterven. Hij wordt onderscheiden van Jakobus de broeder des Heren, eerste bisschop van Jeruzalem.
De les
Tegen Matteüs, gezeten bij het tolhuis, zei Christus slechts één woord: „Volg Mij”. Jakobus antwoordde op dezelfde wijze, en zijn hele leven ligt in die zwijgende gehoorzaamheid. Soms wachten wij op een duidelijk teken: laten wij liever beginnen met de taak die wij al weken uitstellen.
Heer, laat uw roepstem ons bereid vinden daar waar wij zitten.
Bron: Byzantijns synaxarion van 9 oktober; apostellijsten van de Evangelies en Handelingen 1, 13.
Heilige Pelagia van Antiochië, boetelinge
Het Evangelie van de dag · Lucas 7, 47
En daarom zeg Ik u: Haar zonden, haar vele zonden zijn haar vergeven; want zij heeft veel liefde getoond. Wien weinig vergeven wordt, toont weinig liefde.
Het verhaal
Pelagia was een beroemde en rijke actrice uit Antiochië. Volgens het synaxarion hoorde zij bij toeval een preek van bisschop Nonnus en vroeg zij de volgende dag om het doopsel. Zij gaf weg wat zij bezat en trok weg om onbekend te leven, opgesloten in een cel op de Olijfberg, waar zij stierf.
De les
Het Evangelie zegt dat haar veel is vergeven omdat zij veel heeft liefgehad. Vergeving wordt afgemeten aan de waarachtigheid van de ommekeer, en een heel leven kan omslaan in het besluit van één morgen. De biecht staat open vóór elke Goddelijke Liturgie, en het beletsel is meestal het uitstel.
Heer, aanvaard onze ommekeer zoals U die van Pelagia hebt aanvaard.
Bron: Byzantijns synaxarion van 8 oktober; leven van de heilige Pelagia toegeschreven aan de diaken Jacobus.
Heiligen Sergius en Bacchus, martelaren
Het Evangelie van de dag · Johannes 15, 15
Ik noem u geen dienstknechten meer, want de knecht weet niet wat zijn heer doet; maar u heb Ik vrienden genoemd, omdat Ik u alles bekend heb gemaakt, wat Ik van mijn Vader gehoord heb.
Het verhaal
Sergius en Bacchus waren officieren in het Romeinse leger en al jaren vrienden. Toen zij als christenen werden ontmaskerd, werden zij openlijk van hun rang beroofd en samen in Syrië ter dood gebracht, aan het begin van de vierde eeuw. Bacchus bezweek als eerste onder de geselslagen. Het heiligdom dat te Resafa op het graf van Sergius verrees, werd een van de meest bezochte van het Oosten.
De les
Christus noemt zijn leerlingen vrienden omdat Hij hun alles heeft bekendgemaakt. De vriendschap van de twee officieren heeft hen samen staande gehouden tot het einde. Er is bijna altijd een vriend die wij hebben laten liggen, en één telefoontje dat niets vraagt is genoeg om de deur weer te openen.
Heer, die ons uw vrienden noemt, bewaar de vriendschappen die ons tot U brengen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 7 oktober; passie van de heiligen Sergius en Bacchus; heiligdom van Resafa.
Heilige Thomas, apostel
Het Evangelie van de dag · Johannes 20, 29
Jesus sprak tot hem: Gelooft ge, omdat ge Mij hebt gezien? Zalig zij, die niet zien, en toch geloven.
Het verhaal
Thomas was afwezig op de avond van de Verrijzenis en wees het getuigenis van de andere apostelen af. Acht dagen later kwam Christus terug en bood hem zijn wonden aan. Thomas antwoordde met de kortste belijdenis van het Evangelie: „Mijn Heer en mijn God”. De overlevering laat hem daarna prediken tot in India, waar de christenen van Malabar zich op hem beroepen.
De les
Christus verwijt Thomas niet dat hij wilde zien; Hij zegent wie zullen geloven zonder te zien. Ons geloof rust niet op bewijzen die wij zelf hebben verkregen, maar op een getuigenis dat ontvangen en doorgegeven is. Laten wij een kind in de familie vertellen hoe het geloof ons bereikte, en door wie.
Mijn Heer en mijn God, versterk in ons het geloof van hen die U niet gezien hebben.
Bron: Byzantijns synaxarion van 6 oktober; Johannes 20, 24-29; overlevering van de Kerken van India.
Heilige Charitina, martelares
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 28
Weest niet bevreesd voor hen, die wel het lichaam doden, doch de ziel niet kunnen doden; vreest liever Hem, die èn ziel èn lichaam in de hel kan verderven.
Het verhaal
Charitina was een jonge vrouw van slavenstand, opgevoed in een christelijk huis in Pontus. Tijdens de vervolging van Diocletianus aangeklaagd, werd zij voor de gouverneur Domitius gebracht en weigerde Christus te verloochenen. Het synaxarion vertelt dat zij onder de folteringen stierf, zonder iets voor zichzelf te hebben gevraagd.
De les
Christus onderscheidt wat het lichaam kan treffen van wat de ziel kan treffen. Een weerloze dienstmaagd heeft dat onderscheid beter gemaakt dan haar rechters. Onze angsten gaan meestal over wat alleen het lichaam raakt, en ze verliezen vaak hun greep zodra ze worden uitgesproken, bij de priester of in het avondgebed.
Heer, behoed onze ziel wanneer wij het overige niet kunnen behoeden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 5 oktober; passie van de heilige Charitina onder Diocletianus.
Heilige Hiërotheüs, bisschop van Athene
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 14
Gij zijt het licht der wereld. Een stad, die boven op de berg is gelegen, kan niet verborgen blijven.
Het verhaal
Hiërotheüs behoorde eveneens tot de raad van Athene en ontving het geloof door de verkondiging van Paulus. De overlevering plaatst hem onder de leerlingen van de heilige Dionysius en rekent hem tot de eerste bisschoppen van de stad. Zijn naam bleef in de bisschoppenlijsten van de Kerk van Athene, zonder bericht over zijn levenseinde.
De les
Het Evangelie noemt de leerlingen licht van de wereld, dus licht voor wie buiten staan. Over Hiërotheüs is bijna niets bekend, en toch dankt een hele Kerk hem haar begin. Veel werk in onze parochie blijft naamloos: laten wij er één verrichten zonder dat iemand het weet.
Heer, laat ons licht de anderen verlichten en niet onze eigen naam.
Bron: Byzantijns synaxarion van 4 oktober; Atheense overlevering over de eerste bisschoppen van de stad.
Heilige Dionysius de Areopagiet, bisschop van Athene
Het Evangelie van de dag · Johannes 1, 46
Natánaël zei hem: Kan er iets goeds komen uit Názaret? Filippus zei hem: Kom het zien.
Het verhaal
Dionysius had zitting in de rechtbank van de Areopagus te Athene toen Paulus daar sprak over de onbekende God en over de opstanding van de doden. De meeste rechters spotten en stelden het vervolg uit. Dionysius geloofde en werd gedoopt. De overlevering van de Kerk van Athene noemt hem haar eerste bisschop.
De les
Natanaël vroeg of uit Nazaret iets goeds kon komen, en het antwoord was: kom en zie. Dionysius heeft de verkondiging niet van verre bediscussieerd; hij is nader gekomen. Wanneer een woord van het Evangelie ons vreemd voorkomt, laten wij dan de hele passage lezen voordat wij oordelen.
Heer, geef dat wij uw woord naderen voordat wij menen het te begrijpen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 3 oktober; Handelingen 17, 34; overlevering van de Kerk van Athene.
Heiligen Cyprianus en Justina, martelaren van Antiochië
Het Evangelie van de dag · Johannes 8, 12
Een ander maal richtte Jesus het woord tot hen, en sprak: Ik ben het licht der wereld. Wie Mij volgt, zal niet in de duisternis wandelen, maar het licht des levens bezitten.
Het verhaal
Cyprianus was magiër in Antiochië en werd betaald om een jonge christin, Justina, van Christus af te brengen. Zijn bezweringen bleven zonder uitwerking tegenover het gebed van het meisje. Cyprianus verbrandde zijn boeken, vroeg om het doopsel en werd later bisschop. Beiden werden onder Diocletianus gedood.
De les
Wie macht zocht in het duister, is uiteindelijk het licht gevolgd. Wij menen vaak dat een leven verandert door een grote inspanning, terwijl het verandert door een andere richting. Laten wij deze week één gewoonte noemen die ons in de schaduw houdt, en die vóór zondag opgeven.
Heer, licht van de wereld, verlos ons van alles wat wij in het duister bewaren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 2 oktober; passie van de heilige Cyprianus en de heilige Justina.
Bescherming van de Moeder Gods · heilige Romanos de Melode
Het Evangelie van de dag · Lucas 1, 46-47
Maria sprak: Mijn ziel prijst groot den Heer, Mijn geest jubelt van vreugde In God, mijn Redder;
Het verhaal
Romanos diende in de kerk en had geen stem om te zingen; men dreef de spot met hem. De overlevering vertelt dat hij na een nacht van gebed voor de icoon van de Moeder Gods op kerstavond de ambo besteeg en een hymne zong die hij niet had geleerd. Hij werd de grootste liturgische dichter van de Byzantijnse Kerk.
De les
Wat wij voor ons onvermogen houden, is vaak juist de plaats waar God werkt. Romanos kreeg geen andere stem: hij kreeg iets te zeggen. Ook in de parochie ligt ieders plaats zelden daar waar men zich sterk waant.
Moeder Gods, spreid uw bescherming over onze parochie uit, en geef ieder zijn deel in de lofzang.
Bron: Byzantijns feest van 1 oktober; synaxarion en overlevering over de heilige Romanos de Melode, zesde eeuw.
Heilige Gregorius de Verlichter van Armenië
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 22
Om mijn Naam zult gij gehaat zijn bij allen; maar wie volhardt ten einde toe, zal zalig worden.
Het verhaal
Gregorius werd in Artaxata in een diepe put geworpen en bleef daar, volgens de Armeense overlevering, dertien jaar, in het geheim gevoed door een vrouw uit de streek. Men haalde hem eruit toen de koning ziek werd. Hij eiste geen vergoeding en geen wraak: hij doopte de koning, en Armenië werd aan het begin van de vierde eeuw het eerste christelijke koninkrijk.
De les
Dertien jaar in een put, en bij zijn vrijlating geen woord van wrok. Dat is geen onverschilligheid: het is een vrijheid waarop de bitterheid geen vat heeft gekregen. Wie zo uit de beproeving komt, is in staat het land te genezen dat hem heeft verwond.
Heer, behoed ons voor bitterheid tijdens het lange wachten, en doe ons volharden tot het einde.
Bron: Byzantijns synaxarion van 30 september; Armeense overlevering over de heilige Gregorius de Verlichter.
Heilige Cyriacus de Kluizenaar
Het Evangelie van de dag · Lucas 10, 42
Slechts één ding is noodzakelijk. Maria heeft het beste deel gekozen, dat haar niet zal ontnomen worden.
Het verhaal
Cyriacus leefde bijna een eeuw in de woestijnen van Palestina, in de vijfde en zesde eeuw. Van ver kwam men hem raadplegen. Hij gaf geen lange antwoorden: hij bracht ieder terug tot één ding, volhardend gebed en vrede met de naaste. De rest, zei hij, regelt zichzelf.
De les
Onze dagen zijn vol noodzakelijke dingen, en juist dat put ons uit. Eén ding is werkelijk nodig, en het neemt weinig tijd in beslag: gaan zitten en luisteren. Alles wat wij daarvóór toevoegen vermoeit ons zonder ons te voeden.
Heer, geef ons elke dag een ogenblik waarin wij niets anders doen dan naar U luisteren.
Bron: Byzantijns synaxarion van 29 september; leven van de heilige Cyriacus, monnik van Palestina.
Heilige Chariton de Belijder
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 10
Zalig, die vervolging lijden om de gerechtigheid; want hun behoort het rijk der hemelen.
Het verhaal
Chariton had reeds de gevangenis voor het geloof doorstaan toen rovers hem op de weg naar Jeruzalem overvielen en in hun grot opsloten. Eenmaal vrij zon hij niet op wraak: hij bleef juist in die grot en maakte er een klooster van, de laura van Pharan, een van de eerste in Palestina.
De les
Hij liet de plaats van zijn beproeving niet achter zich: hij bewoonde haar op een andere manier. Veel van onze wonden blijven gesloten grotten. Christelijke genezing betekent niet altijd weggaan, maar soms de plaats zelf veranderen waar men ons kwaad heeft gedaan.
Heer, maak van de plaatsen waar wij geleden hebben plaatsen van vrede.
Bron: Byzantijns synaxarion van 28 september; leven van de heilige Chariton en stichting van de laura van Pharan.
Heilige Callistratus en zijn gezellen
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 16
Zo moet ook uw licht voor de mensen schijnen, opdat ze uw goede werken mogen zien, en uw Vader verheerlijken, die in de hemel is.
Het verhaal
Callistratus was soldaat. Zijn kameraden betrapten hem ’s nachts in gebed en gaven hem aan. Niet zijn woorden troffen hen, maar zijn standvastigheid onder de slagen: een groep soldaten van zijn cohort vroeg om het doopsel en onderging hetzelfde lot als hij.
De les
Wie ons dagelijks ziet, overtuigen wij zelden met argumenten. Zij kijken hoe wij standhouden wanneer het zwaar is, hoe wij spreken over wie ons kwaad heeft gedaan. Ons getuigenis begint niet wanneer wij het geloof uitleggen, maar veel eerder.
Heer, laat wie dicht bij ons leven het goede zien en de Vader verheerlijken.
Bron: Byzantijns synaxarion van 27 september; lijdensverhaal van de heilige Callistratus.
Ontslaping van de heilige Johannes de Theoloog
Het Evangelie van de dag · Johannes 13, 34
Een nieuw gebod geef Ik u: Bemint elkander; zoals Ik u heb liefgehad, moet gij ook elkander beminnen.
Het verhaal
De heilige Hiëronymus vertelt dat de apostel Johannes, zeer oud geworden te Efeze, geen lange toespraken meer kon houden. Men droeg hem naar de samenkomst en hij herhaalde steeds dezelfde zin: „Kinderkens, hebt elkander lief.” Toen men het moe werd, vroeg men waarom hij niets anders zei. Hij antwoordde: omdat het het gebod van de Heer is, en als het volbracht wordt, is het genoeg.
De les
Wij zoeken altijd een nieuwe leer, terwijl de oudste nog niet in praktijk is gebracht. De ouderdom van Johannes ontneemt ons elke illusie: het geloof wordt niet gemeten aan wat wij kunnen zeggen, maar aan wat wij doen met het ene dat wij al weten.
Heer, laat ons uw gebod niet bewonderen zonder het te leven.
Bron: Heilige Hiëronymus, Commentaar op de brief aan de Galaten; Byzantijns synaxarion van 26 september.
Heilige Euphrosyne van Alexandrië
Het Evangelie van de dag · Matteüs 6, 6
Maar als gij bidt, ga dan uw binnenkamer in, sluit de deur, en bid uw Vader in het verborgen; en uw Vader, die in het verborgen ziet, zal het u vergelden.
Het verhaal
Als enige dochter van een rijke man uit Alexandrië verliet Euphrosyne het huis om onbekend in een klooster te leven, zonder naam of rang. Haar vader zocht haar jarenlang en kwam meermalen naar datzelfde klooster om raad te vragen, zonder zijn eigen dochter te herkennen. Pas aan het einde van haar leven maakte zij zich bekend.
De les
Een groot deel van onze vroomheid zoekt getuigen. Euphrosyne deed het omgekeerde: zij verborg zelfs wat haar bewonderenswaardig had kunnen maken. Wat wij in het verborgene doen, is vaak het enige deel van ons leven dat niemand kan bederven.
Vader die in het verborgene ziet, behoed ons ervoor goed te doen om gezien te worden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 25 september; leven van de heilige Euphrosyne van Alexandrië.
Heilige Thecla, eerste martelares en apostelgelijke
Het Evangelie van de dag · Lucas 8, 15
Maar het zaad, dat in de goede aarde valt, zijn zij, die met een goed en edel hart het woord vernemen, het aanvaarden, en het vrucht doen dragen door te volharden.
Het verhaal
De overlevering van Antiochië vertelt dat Thecla, een jong meisje uit Ikonium, door haar venster de apostel Paulus in het huis ernaast hoorde prediken en drie dagen bleef luisteren zonder te eten. Daarna verliet zij het rustige leven dat voor haar was weggelegd, en zij leed voor het geloof. Men noemt haar de eerste martelares onder de vrouwen.
De les
Werkelijk luisteren verandert een leven; verstrooid luisteren verandert niets. Wij horen het Evangelie elke zondag en gaan vaak onveranderd naar buiten. Het verschil ligt niet in de prediking, maar in het hart dat het woord bewaart in plaats van het te laten passeren.
Heer, geef ons een hart dat uw woord bewaart en vrucht draagt in geduld.
Bron: Byzantijns synaxarion van 24 september; Antiocheense overlevering van de heilige Thecla van Ikonium.
Ontvangenis van de heilige Johannes de Doper
Het Evangelie van de dag · Lucas 1, 13
Maar de engel sprak tot hem: Vrees niet, Zakarias, want uw gebed is verhoord; Elisabet, uw vrouw, zal u een zoon schenken, en ge zult hem Johannes noemen.
Het verhaal
Zacharias deed dienst in de tempel, oud en kinderloos, toen de engel hem een zoon aankondigde. Hij vroeg om een bewijs en bleef stom tot de geboorte. Elisabet hield zich vijf maanden verborgen. Het zwijgen van de een en de ingetogenheid van de ander omgaven de komst van hem die in de woestijn zou roepen.
De les
God antwoordt vaak lang na het gebed, wanneer wij de jaren niet meer tellen. Het zwijgen van Zacharias was geen onvruchtbare straf: het leerde hem luisteren voordat hij sprak. Wat wij het langst verwachten, is soms wat God het zorgvuldigst voorbereidt.
Heer, geef ons te wachten zonder te verharden, en te luisteren voordat wij bewijzen vragen.
Bron: Byzantijns feest van 23 september; verhaal uit Lucas 1.
Heilige Phocas de tuinman, martelaar van Sinope
Het Evangelie van de dag · Matteüs 5, 44
Maar Ik zeg u: Bemint uw vijanden, en bidt voor wie u lasteren en vervolgen;
Het verhaal
Phocas bewerkte een tuin bij de Zwarte Zee en gaf reizigers te eten. Op een avond kwamen soldaten die uitgezonden waren om een christen van die naam te doden; zij kenden hem niet. Hij bood hun onderdak en voedsel aan en groef die nacht zijn eigen graf. ’s Morgens zei hij tegen hen: „De man die u zoekt, ben ik.”
De les
Zijn vijanden liefhebben is niet zomaar een woord: het is een open deur, gedeeld brood, gastvrijheid die niet eerst vraagt wie iemand is. Phocas vluchtte niet en loog niet. Onze vijanden zijn zelden soldaten; vaak zijn het buren, verwanten, mensen van dezelfde parochie.
Heer, leer ons onze deur te openen voordat wij naar een naam vragen, en te zegenen wie ons kwaad doen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 22 september; lijdensverhaal van de heilige Phocas van Sinope.
Afsluiting van het feest van het Kruis
Het Evangelie van de dag · Johannes 12, 32
En wanneer Ik van de aarde omhoog ben geheven, zal Ik allen tot Mij trekken.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat de heilige Helena, moeder van keizer Constantijn, omstreeks het jaar 326 in Jeruzalem het hout van het Kruis zocht. Toen het voor de menigte werd opgeheven, wist het volk niets anders te doen dan onophoudelijk te herhalen: „Heer, ontferm U.” Dat gebaar ligt aan de oorsprong van de Kruisverheffing, waarbij het kruis niet als een trofee wordt getoond, maar opgeheven zodat allen het zien.
De les
Het kruis wordt niet opgeheven om iemand te overheersen, maar om allen aan te trekken. Telkens als wij er een machtsteken tegen anderen van maken, keren wij het om. Het blijft overeind wanneer het ons zachter maakt, geduldiger, meer in staat de last van anderen te dragen.
Heer, verheven aan het kruis, trek onze harten naar U, en behoed ons ervoor uw teken tot een wapen te maken.
Bron: Overlevering van de vinding van het Kruis door de heilige Helena, omstreeks 326; Byzantijns synaxarion van 21 september, afsluiting van het feest.
Zondag na Kruisverheffing
Het Evangelie van de dag · Marcus 8, 34
Nu riep Hij de schare met zijn leerlingen bijeen, en sprak tot hen: Zo iemand mijn volgeling wil zijn, dan moet hij zichzelf verloochenen, zijn kruis opnemen, en Mij volgen.
Het verhaal
In 404 werd de heilige Johannes Chrysostomus uit Constantinopel verbannen, omdat hij het onrecht van de machtigen niet had verzwegen. Men liet hem over harde wegen naar Armenië lopen en beval hem daarna nog verder weg te voeren. Zijn lichaam was niet tegen de reis bestand: hij stierf te Comana op 14 september 407, op de dag van het Kruis zelf. Zijn laatste woorden waren: „Eer aan God voor alles.”
De les
Zijn kruis dragen is niet pijn zoeken, maar weigeren de waarheid los te laten wanneer zij iets kost. Chrysostomus prees zijn kruis niet: hij gaf God de eer terwijl hij eronder stond. Ons wordt niet gevraagd de beproeving te kiezen, maar trouw te blijven en daarin het gezelschap van Christus te vinden, en niet zijn afwezigheid.
Christus, geef ons de kracht het kruis van deze dag geduldig te dragen, en met U in alles te zeggen: eer aan God.
Bron: Leven van de heilige Johannes Chrysostomus; zijn verbanning en dood te Comana in 407.
Heiligen Trofimus, Sabbatius en Dorymedon, martelaren
Het Evangelie van de dag · Johannes 16, 33
Dit alles heb Ik u gezegd, opdat gij vrede moogt hebben in Mij. In de wereld hebt gij verdrukking te lijden; maar schept moed: Ik heb de wereld overwonnen.
Het verhaal
Trofimus en Sabbatius werden aan het einde van de derde eeuw te Antiochië in Pisidië gearresteerd. Dorymedon, lid van de stadsraad, had kunnen zwijgen; hij zorgde openlijk voor hen en onderging hun lot. Drie mannen van verschillende stand, eenzelfde belijdenis.
De les
Het zwaarste is niet altijd zelf te lijden, maar zich niet af te wenden van wie lijdt. Dorymedon had een positie te verliezen, en hij verloor die. Wij kennen allemaal iemand die wij op dit ogenblik liever niet zouden kennen.
Heer, geef ons de moed te blijven bij wie men in de steek laat.
Bron: Byzantijns synaxarion van 19 september; lijdensverhaal van de heiligen Trofimus, Sabbatius en Dorymedon te Antiochië in Pisidië. Twee van hen werden naar Synnada gebracht en leden daar.
Heilige Eumenius, bisschop van Gortyna
Het Evangelie van de dag · Lucas 6, 38
Geeft, en u zal worden gegeven: een goede, volgestampte, geschudde en overlopende maat zal u in de schoot worden gestort. Want met de maat, waarmee ge meet, zal ook u worden gemeten.
Het verhaal
Eumenius was bisschop op Kreta. De overlevering zegt dat hij alles weggaf wat hij ontving, tot hij niets voor zichzelf overhield, en dat hij in de Thebaïs stierf, terwijl hij ver van zijn eiland op reis was.
De les
Geven wat overblijft is gemakkelijk; geven wat men zelf nodig zou hebben, is iets anders. Het Evangelie vraagt geen exacte berekeningen, maar een hand die zich niet sluit. In een parochie is dat snel te zien: wie gastvrij is, wie helpt, wie geeft zonder dat men het weet.
Heer, open onze handen voordat wij klaar zijn met rekenen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 18 september; leven van de heilige Eumenius van Gortyna.
Heilige Sophia en haar dochters Geloof, Hoop en Liefde
Het Evangelie van de dag · Johannes 15, 13
Niemand heeft groter liefde dan hij, die zijn leven geeft voor zijn vrienden.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat in Rome, in de tweede eeuw, een weduwe genaamd Sophia drie dochters opvoedde die de namen van de drie deugden droegen. Alle drie leden zij voor het geloof voor de ogen van hun moeder, die hen bemoedigde zonder hen tegen te houden, en enkele dagen later bij hun graf stierf.
De les
Een moeder die haar kinderen een geloof geeft dat zij zelf niet beleeft, geeft hun weinig. Sophia had haar dochters gevoed met wat zij geloofde, en zij hielden stand. Wat wij werkelijk doorgeven is niet wat wij aan tafel zeggen, maar wat onze kinderen ons zien vasthouden wanneer het moeilijk is.
Heer, geef dat de ouders van onze parochie doorgeven wat zij zelf voorleven.
Bron: Byzantijns synaxarion van 17 september; Romeinse overlevering van de heilige Sophia en haar dochters.
Heilige Euphemia, grote martelares van Chalcedon
Het Evangelie van de dag · Johannes 8, 31-32
Jesus zeide dan tot de Joden, die in Hem geloofden: Zo gij in mijn woord volhardt, zijt gij waarlijk mijn leerlingen; dan zult gij de waarheid kennen, en de waarheid zal u bevrijden.
Het verhaal
Euphemia leed de marteldood te Chalcedon aan het begin van de vierde eeuw. Later, in 451, werd juist in de kerk die haar naam droeg het concilie gehouden waarop de Kerk Christus beleed als waarachtig God en waarachtig mens. Haar gedachtenis is dus verbonden met een lang zoeken naar de waarheid, lang na haar dood.
De les
De waarheid verdedigt men niet door harder te roepen. Zij wordt geduldig gezocht, zorgvuldig verwoord, en zij bevrijdt in plaats van te vernederen. In onze ruzies thuis of in de parochie is de vraag niet wie gewonnen heeft, maar wie in het woord van Christus gebleven is.
Heer, bewaar ons in uw woord, en laat de waarheid ons vrij maken en niet verharden.
Bron: Byzantijns synaxarion van 16 september; concilie van Chalcedon, in 451 gehouden in de Sint-Euphemiakerk.
Heilige Niketas de Gotiër, martelaar
Het Evangelie van de dag · Matteüs 10, 32
Wie Mij belijdt voor de mensen, zal ook Ik voor mijn Vader belijden, die in de hemelen is.
Het verhaal
Niketas behoorde in de vierde eeuw tot het Gotische volk, in een streek waar het christelijk geloof door zijn eigen volksgenoten werd bestreden. Hij verliet zijn volk niet en verborg zijn geloof niet. Hij werd omstreeks 372 verbrand, en de overlevering zegt dat christenen zijn lichaam ’s nachts hebben geborgen.
De les
Het is gemakkelijker zijn geloof te belijden ver van de eigen kring dan tegenover die kring. Velen van ons spreken buiten over de Kerk en zwijgen thuis, of andersom. De belijdenis waarover het Evangelie spreekt, is de belijdenis die iets kost op de plaats waar wij leven.
Heer, laat ons U belijden waar het iets kost, zonder hardheid tegenover de onzen.
Bron: Byzantijns synaxarion van 15 september; lijdensverhaal van de heilige Niketas de Gotiër.
Verheffing van het kostbare en levendmakende Kruis
Het Evangelie van de dag · Johannes 3, 14-15
En zoals Moses de slang ophief in de woestijn, zo moet de Mensenzoon worden verheven: opdat ieder die in Hem gelooft, het eeuwige leven zou hebben.
Het verhaal
De overlevering vertelt dat keizer Heraclius in 630 het hout van het Kruis, op de Perzen heroverd, naar Jeruzalem terugbracht. Hij wilde in keizerlijk gewaad door de stadspoort binnengaan, maar kon niet verder. Hij legde kroon en mantel af en ging blootsvoets naar binnen, terwijl hij zelf het hout droeg.
De les
Het hout van het Kruis heeft geen keizerlijk gevolg nodig. Wat nederig is, draagt men niet met praal, en wat de wereld heeft gered, vervoert men niet als buit. Voor het Kruis baten titels niets: men nadert met lege handen, of men nadert niet.
Heer, leer ons af te leggen waarop wij trots zijn voordat wij uw Kruis naderen.
Bron: Groot Byzantijns feest van 14 september; overlevering van de terugkeer van het Kruis door Heraclius in 630.
Kerkwijding van de Verrijzeniskerk · heilige Cornelius de honderdman
Het Evangelie van de dag · Johannes 2, 19
Jesus gaf hun ten antwoord: Breekt deze tempel af, en in drie dagen zal Ik hem opbouwen.
Het verhaal
In 335 werd de kerk die in Jeruzalem op het graf van Christus was gebouwd, gewijd, en de volgende dag werd het Kruis voor het volk opgeheven. Daarom volgen de twee feesten elkaar op in de Byzantijnse kalender: eerst het huis van de Verrijzenis, daarna het hout van het Kruis.
De les
Een kerk is niet heilig door haar stenen, maar door wat er voltrokken wordt. Christus noemde zijn lichaam een tempel, en het is die tempel die wij elke zondag binnengaan. Zorg dragen voor onze kerk is goed; er vaak genoeg komen opdat zij werkelijk kerk is, is beter.
Heer, maak van onze kerk een levend huis, en van onze harten uw tempel.
Bron: Byzantijns synaxarion van 13 september; wijding van de Verrijzeniskerk (Heilig Graf) in 335.